| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 208 |
| تعداد مقالات | 1,964 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,429,834 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,777,358 |
بازخوانی جغرافیای تاریخی و جایگاه سیاسی کرمان در دوره هخامنشی | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 6، شهریور 1404، صفحه 53-67 اصل مقاله (526.56 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2026.56394.1045 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا امیری پور؛ پرویز حسین طلائی* | ||
| گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| کرمان که امروزه بهعنوان پهناورترین استان ایران شناخته میشود و در جنوبشرق فلات ایران قرار دارد، از دیرباز یکی از کانونهای مهم تمدنی و تاریخی بهشمار میرفته است. شواهد باستانشناختی برجایمانده از محوطههایی چون تل ابلیس، تپه یحیی، شهداد و جیرفت، گویای پیشینهی کهن این سرزمین است. هدف پژوهش حاضر، تبیین جایگاه جغرافیای تاریخی کرمان در ساختار سیاسی، اداری و اقتصادی امپراتوری هخامنشی و بررسی نقش آن در تحولات شرق فلات ایران است. این پژوهش با روش تاریخی و با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایهی مطالعات کتابخانهای و تحلیل منابع تاریخی، جغرافیایی و کتیبههای هخامنشی انجامشده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که کرمان به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، میان پارس، پارت، گدروزیا و خلیجفارس، نقشی مؤثر در پیوندهای سیاسی، اقتصادی و ارتباطی امپراتوری هخامنشی ایفا میکرده است. همچنین این سرزمین در آغاز بخشی از ایالت پارس بوده، اما در پی تحولات سیاسی دورهی داریوش اول، بهتدریج بهعنوان واحدی اداری متمایز از پارس در چارچوب نظام ساتراپیهای هخامنشی مطرحشده است. دستاورد این پژوهش، ارائهی تحلیلی یکپارچه از پیوند جغرافیا و سیاست در کرمانِ دورهی هخامنشی و روشنساختن جایگاه این سرزمین در ساختار اداری امپراتوری است. از جمله محدودیتهای تحقیق میتوان به پراکندگی دادههای تاریخی و کمبود منابع مستقیم دربارهی مرزهای دقیق و ساختار اداری کرمان در دورهی هخامنشی اشاره کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هخامنشیان؛ جغرافیای تاریخی؛ تاریخ سیاسی–اداری؛ کرمان | ||
| مراجع | ||
|
منابع
استرابو. (1382). جغرافیا، سرزمینهای زیر فرمان هخامنشیان،(چاپ اول)، مترجم: صنعتیزاده، همایون، تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار.
بارتولد، ویلهلم. (1377). جغرافیای تاریخی ایران، مترجم: صنعتیزاده، همایون، تهران: نشر ادبی و تاریخی موقوفات محمود افشار یزدی.
باستانی پاریزی، محمد ابراهیم. (1394). وادی هفتواد، (چاپ اول)، تهران: علم.
باستانی پاریزی، محمدابراهیم. (1360). آیا داریوش سوم هم از کرمان گذشته است. مجله چیستا (ادبیات و زبانها)، 6، 652-657. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/180283/%D8%A7%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
بروسیوس، ماریا. (1388). شاهنشاهی هخامنشی(از کوروش بزرگ تا اردشیر اول)،(چاپ اول)، مترجم: مشایخ، هایده تهران: ماهی.
برونر، کریستوفر. (1387). تقسیمات جغرافیایی و اداری، تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (چاپ چهارم)، ج3، مترجم: انوشه، حسن، گردآورنده: یارشاطر، احسان تهران: امیرکبیر. 149-178.
بریان، پیر. (1379). تاریخ امپراتوری هخامنشیان (از کورش تا اسکندر)،(چاپ سوم)، مترجم: سمسار، مهدی، تهران، زریاب.
بیک محمدی، حسن. (1386). مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
پیرنیا، حسن. (1369). تاریخ ایران باستان،(چاپ چهارم)، ج 1، تهران: دنیای کتاب.
تاجپور، میرمحمدعلی؛ و تاجپور، رضوان. (1390). رابر سرچشمهی هیکتانیس (هلیل رود)،(چاپ اول)، کرمان: کرمان شناسی.
توین بی، آرنولد. (1379). جغرافیای اداری هخامنشیان،)چاپ اول(، مترجم: ثاقب فر، مرتضی، تهران:
خیراندیش، اسدالله. (1368). با من به کرمان بیایید، کرمان: وحید.
دانشور، محمد. (1382). قلعه دختر تا دقیانوس،)چاپ دوم(، کرمان: مرکز کرمان شناسی.
دریا گشت، محمد رسول. (1370). کرمان در قلمرو تحقیقات ایرانی، کرمان: مرکز کرمان شناسی.
دیاکونف، میخائیل میخائیلوویچ. (1379). تاریخ ماد، (چاپ چهارم)، مترجم: کشاورز،کریم، تهران: علمی و فرهنگی.
رجبی، پرویز. (1380). هزارههای گمشده)هخامنشیان به روایتی دیگر(،)چاپ اول(، ج2، تهران: توس.
رفعتی، حسین. (1386). جیرفت در آینهی تاریخ،(چاپ اول)، کرمان: کرمان شناسی.
سامی، علی.(1389). تمدن هخامنشی، ج 2، (چاپ دوم)، ج2، تهران: سمت.
شارپ، رلف نارمن. (1388). فرمانهای شاهنشاهان هخامنشی،(چاپ سوم)، تهران: پازینه.
شهبازی، شاپور. (1388). زندگی و جهانداری کوروش کبیر،(چاپ اول)، تهران: دنیای کتاب.
صفا، عزیزالله. (1390). تاریخ جیرفت و کهنوج،(چاپ دوم)، کرمان: کرمان شناسی.
کخ، هایدماری. (1387). از زبان داریوش،)چاپ سیزدهم(،مترجم: رجبی، پرویز، تهران: کارنگ.
کرمان در یک نگاه. (1389). ویراستار محمد صادق بصیری، کرمان: مرکز کرمان شناسی.
کورت، آملی. (1379). هخامنشیان،)چاپ دوم(، مترجم: ثاقب فر، مرتضی، تهران: ققنوس.
کوک، جان مانوئل. (1387). «ظهور هخامنشیان و بنیانگذاری امپراطوری هخامنشی»،تاریخ ایران)هخامنشیان(،)چاپ دوم(، ج2، مترجم: ثاقب فر، مرتضی، تهران: جامی. 11-121.
کوک، جان مانوئل. (1390). شاهنشاهی هخامنشی،(چاپ پنجم)، مترجم: ثاقب فر، مرتضی، تهران: ققنوس.
مارکوارت، یوزف. (1373). ایرانشهر بر مبنای جغرافیای موسی خورنی،)چاپ اول(، مترجم: میر احمدی، مریم، تهران: اطلاعات.
مسعودی، ابوالحسن. (1365). التنبیه و الشراف،(چاپ دوم)، مترجم: پاینده، عبدالقاسم، تهران: علمی و فرهنگی.
مشکور، محمد جواد. (1393). کارنامه اردشیر بابکان، تهران: دنیای کتاب.
مشکور، محمدجواد. (1371). جغرافیای تاریخی ایران باستان،)چاپ اول(، تهران: دنیای کتاب.
موسوی بجنوردی، کاظم. (1396). تاریخ جامع ایران،)چاپ سوم(،ج1، تهران: مرکز دائرهالمعارف
نجمی، شمسالدین. (1381). گاهشمارتاریخ کرمان، ج 1، کرمان: مرکز کرمان شناسی.
نهچیری، عبدالحسین. (1380)، جغرافیای تاریخی شهرها، تهران: مدرسه.
وزیری، ا حمدعلی خان. (1385)، تاریخ کرمان، ج 1،)چاپ پنجم(، ج 1، تهران: علم.
وزیری، احمد علی خان. (1385). جغرافیای کرمان، تهران: علم.
هرودوت. (1389). تواریخ،)چاپ اول(، ج1، مترجم: ثاقب فر، مرتضی، تهران: اساطیر.
References:
Briant, P. (2001). Germanioi: Encyclopaedia Iranica.
Caldwell, J. R. (1967). Investigations at Tal-i-Iblis”, Illinois state Musium, preliminary Report No 9.
Dandamayev, M. A. (1988). Bardia: Encyclopaedia Iranica.
Deplanhol, X., & Hourcade, B. (2017). Kerman ii. Historical Geography: Encyclopaedia Iranica. III, 211-219.
Lamberg- Karlovsky, C. C. (1970). Excavations at Tepe Yahya, Iran Progress Report No.1, Cambridge, Massachusetts.
Lamberg- Karlovsky. C. C. (1971). The Proto- Elamite settlement at Tepe Yahya, Iran, Volume IX.
Majidzadeh, Y. (1976). The lord of Aratta”, Journal of the Near Eastern Studies, Vol. 35.
Schmitt, R. (1990). Carmania: Encyclopaedia Iranica, “Karmania”, Schwarz, Iran. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 234 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 127 |
||