آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 212 |
| تعداد مقالات | 2,005 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,506,141 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,833,782 |
تأثیر تحولات فرهنگی بر نوسازی در ایران قاجار (مطالعه موردی از دوره فتحعلی شاه تا پایان سلطنت مظفرالدین شاه) | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 4، اسفند 1403، صفحه 95-112 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2025.55869.1021 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اصغر رجبی* 1؛ اسما رضائی2؛ نسیم فرهمند2 | ||
| 1گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران | ||
| 2گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سلطنت فتحعلی شاه (۱۲۵۰-۱۲۱2 ه.ش) با تحولات علمی و صنعتی در جهان هم‌زمان بود. جامعه ایران از چارچوب ایلی و عشیره‌ای خود بیرون نیامده و با مظاهر و تمدن‌های جدید و پدید‌های نوآشنا نشده بود. از اواسط سلطنت فتحعلی شاه به بعد بود که ایران با تمدن و فرهنگ اروپایی آشنا شد و این آشنایی از طریق رفت‌وآمد با اروپاییان و کشورهای همسایه بیشتر شد. گروهی از کارگزاران با آگاهی از تحولات غرب به این نتیجه رسیدند که پیشرفت فنی و علمی اروپاییان سبب برتری آنان شده است و ایران در صورتی قادر به موفقیت است که دست به اصلاحات بزند. پرسش این است که چگونه تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی در این بازه زمانی به شکل‌گیری ایران مدرن کمک کرد و آیا این آشنایی مثمر ثمر بود یا خیر؟ پژوهش حاضر به روش تحلیلی- تطبیقی درصدد پاسخ به این سؤال برآمده است. بررسی‌ها نشان داد که تحولات آموزشی، اجتماعی و فرهنگی در دوره قاجار زمینه‌ساز بیداری ملی شد و در نهایت به انقلاب مشروطه و شکل‌گیری ایران مدرن انجامید. این تحولات نه‌تنها در بهبود آگاهی و دانش عمومی مؤثر بود بلکه باعث شد زیرساخت لازم برای توسعه و پیشرفت کشور در دوران بعدی نیز فراهم شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قاجاریه؛ تحولات آموزشی؛ اجتماعی؛ فرهنگی؛ دوره مظفری | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اعتمادالسلطنه، محمدحسن. (۱۳۸۶). المآثر الآثار، به کوشش ایرج افشار، ج ۱، تهران: اساطیر.
افضل الملک، غلامحسین. (۱۳۶۱). افضل التواریخ، به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدونیان، چ ۱، تهران: تاریخ ایران.
اقبال آشتیانی، عباس. (۱۳۶۰). سفرنامه‌های خارجیان در ایران دوره قاجار، تهران، نشر زوار.
امانت، عباس. (۱۳۹۵). سیاست و فرهنگ در ایران عصر قاجار، تهران، نشر ققنوس.
اوبن، اوژن. (۱۳۶۲). ایران امروز (۱۹۰۷-۱۹۰۶)، ترجمه علی‌اصغر سعیدی، بی‌جا، کتاب‌فروشی زوار.
آبراهامیان، یرواند. (۱۳۷۷). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتحی، تهران: نشر نی.
آجودانی، ماشاءالله. (۱۳۸۱). مشروطه ایران، تهران: اختران.
آدمیت، فریدون (۱۳۷۱). اندیشه ترقی و حکومت قانون: عصر سپهسالار، تهران: نشر سخن.
آرین پور، یحیی. (۱۳۵۱). از صبا تا نیما (تاریخ ۱۵۰ ساله ادب فارسی)، ج ۲، چاپ دو، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
آفاری، ژانت. (۱۳۷۱). انجمن‌های نیمه سری زنان در نهضت مشروطه، ترجمه جواد یوسفیان، چ ۱، بی‌جا: بانو.
بروان، ادوارد. (۱۳۳۷). مطبوعات و ادبیات ایران، ترجمه محمد عباسی، ج ۲، تهران: معرفت.
بیانی، خان بابا. (۱۳۷۵). پنجاه سال تاریخ ناصری، ج ۳، تهران: نشر علم.
بی‌نام. (۱۳۴۸). فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت، تهران: نشر سخن.
حائری، عبدالهادی. (۱۳۶۷). نخستین رویارویی اندیشه‌گران ایران به دو رویه تمدن بورژوازی غرب، ج ۱، تهران: امیرکبیر.
دوسر سی، کنت. (۱۳۶۲). ایران در سال‌های ۱۸۴۴-۱۸۳۹ م، ترجمه احسان اشراقی، تهران: نشر دانشگاهی.
دولت‌آبادی، یحیی. (۱۳۷۱). حیات یحیی، تهران: فردوسی.
دیولا فوا، ژان. (۱۳۳۲). سفرنامه دیولافوا، ترجمه همایون سابق، بی‌جا، خیام.
راوندی، مرتضی. (۱۳۵۴). تاریخ اجتماعی ایران، ج ۲، تهران: امیرکبیر.
رشدیه، شمس‌الدین. (۱۳۶۲). سوانح عمر، ج ۱، تهران: تاریخ ایران.
رینگر، مونیکا. (۱۳۸۱). آموزش دین، گفتمان اصلاح فرهنگی در دوره قاجار، ترجمه مهدی حقیقت‌خواه چاپ اول، تهران: ققنوس.
زرگری نژاد، غلامحسین. (۱۳۹۰). تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران در دوره قاجار، تهران، سمت.
سپهر، عبدالحسین. (۱۳۶۸). مراه الوقایع مظفری و یادداشت‌های ملک المورخین، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: زرین.
سرمدی، غلامعلی. (۱۳۷۲). اعزام محصل به خارج از کشور در دوره قاجاریه، تهران: چاب و نشر بنیاد.
سریع القلم، محمود. (۱۳۸۹). اقتدارگرایی ایران در دوره قاجار، تهران: فروزان فر.
شریف کاشانی، محمدمهدی. (۱۳۶۲). واقعات اتفاقیه در روزگار، ج ۳، تهران: تاریخ ایران.
شمیم، علی اصغر. (۱۳۹۸). ایران در دوره سلطنت قاجاریه، تهران، علم.
شوستر، ویلیام مورگان. (۱۳۵۱). اختناق ایران، ترجمه ابوالحسن موسی شوشتری، ج ۲، تهران: بنگاه مطبوعات صفی شاه.
شیخ‌الاسلامی، پری. (۱۳۵۱). زنان روزنامه‌نگار و اندیشمند ایرانی، تهران، بی‌نا.
شیل، مری لئونورا والف. (۱۳۸۶). خاطرات لیدی شیل، ترجمه حسین ابوترابیان، تهران: نو.
صدر هاشمی، محمد. (۱۳۲۷). تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان: نشر کمال.
صدیق، عیسی. (۱۳۳۸). تاریخ فرهنگ ایران از آغاز تا زمان حاضر، چ ۲، تهران: دانشگاه تهران.
غفاری، ابوالحسن. (۱۳۶۸). تاریخ و روابط ایران و فرانسه (از ترور ناصرالدین‌شاه تا جنگ جهانی اول ۱۳۳۳-۱۳۱۳) چ ۱، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
قاسمی پویا، اقبال. (۱۳۷۷). مدارس جدید در دوره قاجار، چ ۱، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
قاضی مرادی، حسن. (۱۳۸۵). نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایران، تهران: اختران.
کاظم‌زاده، فیروز. (۱۳۸۷). ایران در دوره قاجار، تهران، نشر نی.
کرزن، جرج ناتانیل. (۱۳۸۰). ایران و قضیه ایران، ترجمه وحید مازندرانی، ۲ج، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
کرمانی، ناظم الاسلام. (۱۳۵۷). تاریخ بیداری ایرانیان، به اهتمام علی‌اکبر سعید سیرجانی، ج ۲، تهران: آگاه.
کسروی، احمد. (۱۳۲۳). تاریخ مشروطه ایران، تهران، امیرکبیر.
لمبتون، آن. ک. س. (۱۴۰۲). سیری در تاریخ ایران بعد از سلام، ترجمه یعقوب آژند، تهران: امیر کبیر.
مالکوم، سرجان. (۱۳۶۲). تاریخ ایران، ترجمه میرزا اسماعیل حیرت، به کوشش مرتضی سیفی قمی تفرشی و ابراهیم زندپور، ج ۲، تهران: فرهنگ‌سرا.
محبوبی اردکانی، حسین. (۱۳۷۰). تاریخ مؤسسات و تمدن جدید در ایران، ج ۱، تهران: دانشگاه تهران.
مرادی خلج، محمدمهدی. (۱۳۸۹). مشروعه خواهان مشروطیت، شیراز: کوشا مهر.
مستوفی، عبدالله. (۱۳۶۰). شرح زندگانی من: تاریخ اداری و اجتماعی دوره قاجاریه، تهران: زوار.
ناطق، هما. (۱۳۷۵). اندیشه‌های تجدد در ایران عصر قاجار، تهران، نشر نی.
نفیسی، سعید. (۱۳۸۳). تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر از آغاز سلطنت قاجاریه تا سرانجام فتحعلی شاه، به کوشش عبدالکریم جربزه‌دار، ج ۲، تهران: اساطیر.
واتسون، رابرت گرانت. (۱۳۴۰). تاریخ ایران در دوره قاجار، ترجمه عباس قلی، بی‌جا.
ولایتی، علی‌اکبر. (۱۳۸۶). تاریخ تحولات اجتماعی ایران، تهران، امیرکبیر.
References:
Green, N. (2019).The Persianate World: The Frontiers of a Eurasian Lingua Francea, University of California press.
Herzig, E. (1996). Iran under the Qajars: Aspects social change and Development, I.B. Tauris, London.
Keddie, N. R. (2003). Modern Iran: Roots and Results of Revolution, Yale University press, London.
Kia, M. (2016). The Persian Empire: A Historical Encyclopedia, ABC-CLIO, London.
Martin, V. (2002). Iran in the Nineteenth Century Aspects of History and Culture, Routledge, London. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 971 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 639 |
||