
تعداد نشریات | 13 |
تعداد شمارهها | 169 |
تعداد مقالات | 1,655 |
تعداد مشاهده مقاله | 2,696,806 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,195,773 |
آیندهپژوهی شاخصهای اقتصادی-اجتماعی مؤثر بر تابآوری منطقه 6 کلانشهر شیراز در مواجهه با پدیده سیل | ||
جغرافیا و آینده پژوهی منطقهای | ||
دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 10، شهریور 1404، صفحه 16-33 اصل مقاله (1.47 M) | ||
نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/grfs.2025.55894.1085 | ||
نویسندگان | ||
محمدعلی رم یار1؛ علی شمس الدینی* 2 | ||
1گروه برنامهریزی شهری، موسسه غیرانتفاعی آپادانا، شیراز، ایران | ||
2گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران | ||
چکیده | ||
مخاطرات طبیعی مانند سیلابها همواره جوامع را تهدید کردهاند، اما در سالهای اخیر آسیبپذیری جوامع افزایشیافته است. سیلاب بهعنوان یکی از شایعترین و مخربترین بلایای طبیعی، مسئول ۳۰ درصد مرگومیرها و ۳۳ درصد خسارات اقتصادی جهانی است و به بخشهایی مانند کشاورزی، جادهها و مساکن آسیب میزند. تابآوری شهری، به توانایی شهرها برای مقابله با ریسکها و بازگشت به وضعیت اولیه پس از وقوع بلایا اشاره دارد و تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی است. این پژوهش با هدف بررسی شاخصهای اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر تابآوری منطقه شش شهر شیراز در برابر سیلاب انجامشده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و کاربردی بوده و جامعه آماری آن شامل کارشناسان آشنا با شاخصهای شهرسازی است. به دلیل تخصصی بودن موضوع، نمونهگیری به روش گلوله برفی انجام شد و دادهها از طریق منابع کتابخانهای و میدانی جمعآوری گردید. ابزار اصلی، پرسشنامهای مبتنی بر مطالعات پیشین و چارچوب نظری تحقیق بود که روایی آن با نظرات ۳۰ کارشناس شهری تأیید شد و پایایی نیز با توزیع ۳۰ پرسشنامه ارزیابی گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفت. نتایج نشان میدهد تابآوری اجتماعی و اقتصادی منطقه شش شهر شیراز در برابر سیلاب در سطحی متوسط و کمی بالاتر از متوسط است. شاخصهایی مانند آگاهی از مخاطرات و دسترسی به خدمات اضطراری در سطح متوسط قرار دارند، اما حمایت و اعتماد عمومی وضعیت مطلوبتری دارد. در بخش اقتصادی، همه شاخصها بهجز وجود بیمه، وضعیت متوسطی دارند و عامل اقتصادی بیشترین تأثیر را در تابآوری شهر دارد. همچنین، دسترسی به زیرساختهای ارتباطی و خدمات اضطراری نقش مهمی در بهبود تابآوری شهری ایفا میکنند. | ||
کلیدواژهها | ||
تابآوری؛ سیل؛ شاخصهای اجتماعی و اقتصادی؛ آیندهپژوهی؛ شهر شیراز | ||
مراجع | ||
Abdollahzadeh, M. , Rahnama, M. , Ajza Shokouhi, M. & Mousavi, M. (2020). Assessment of social sustainability Indicators in Cities of West Azerbaijan province. Human Geography Research, 52(4), 1257-1273. https://doi.org/10.22059/jhgr.2019.276093.1007878 [In Persian]
Amiri Fahliani, M. R. (2024). Structural analysis of drivers affecting social damage caused by the spread of infectious diseases in Iranian metropolises (Case study: Ahvaz metropolis). Geography and Regional Future Studies, 2(1), 20-36. https://doi.org/10.30466/grfs.2024.54923.1032 [In Persian]
Asadafrooz, A. , Motedayen, H. , Masnavi, M. R. and Mansoori, S. A. (2020). Shiraz Environmental Resilience of the March 2019 Flood Hazards; through Landscape Approach, Systems Theory and DPSIR Model. Environmental Management Hazards, 7(1), 55-75. doi: 10.22059/jhsci.2020.301219.556 [In Persian]
Baghalani, M. , Rostami, N. and Tavakoli, M. (2019). Identification of factors affecting urban flood in Ilam City Watershed. Watershed Engineering and Management, 11(2), 523-536. doi: 10.22092/ijwmse.2018.120069.1417 [In Persian]
Briguglio, L., Cordina, G., Farrugia, N., & Vella, S. (2006). Conceptualising and Measuring Economic Resilience. In Briguglio, L., G.Cordina & E.J. kisanga. (eds) Building the Economic Resilience of Small States, Malta: Islands and Small States Institute and London: Commonwealth Secretariat.
Cariolet, J. M., Vuillet, M., & Diab, Y. (2019). Mapping urban resilience to disasters–A review. Sustainable cities and society, 51, 101746. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101746
Ebadollahzadeh Maleki, Sh., Khanlou, N., Ziari, K. & Shali Amini, V. (2017). Measuring and evaluating social resilience to cope with natural disasters: Case study of earthquake in historical neighborhoods of Ardabil city. Urban Management Quarterly, 16(48), 263-280. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-1955-fa.html [In Persian]
Gao, M.; Wang, Z.; Yang, H.(2022). Review of Urban Flood Resilience: Insights from Scientometric and Systematic Analysis. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022, 19, 8837. https://doi.org/10.3390/ ijerph19148837
Ghalehteimouri, K. J., Shamsoddini, A., Bayramzadeh, N., & Mousavi, M. N. (2023). Identifying the pleasant sounds in the city's public parks environment (Case study: Mellat riverside park, Urmia). 1., 9(1), 149–165. https://doi.org/10.25765/sauc.v9i1.690
Ghiasvand, A. and abdolshah, F. (2015). The concept and measurement of economic Resilience. Economics Research, 15(59), 161-187. https://joer.atu.ac.ir/article_1832.html?lang=en [In Persian]
Hatami Nejad, H., Farhadi Khah, H., Arvin, M. & Rahim Pour, N. (2017). Investigation the dimensions influencing urban resilience using Interpretive Structural Modeling (ISM) (Case study: Ahwaz city). Disaster Prevention and Management Knowledge, 7(1), 35-45. Retrieved from http://dpmk.ir/article-1-112-fa.html. [In Persian]
Hekmatnia, H., & Mousavi, M. N. (2006). Application of the model in geography Emphasis on urban and regional planning; Yazd. Elm-e Novin publications. [In Persian]
Hekmatnia, H., & Mousavi, M. N. (2006). The use of models in geography with an emphasis on urban and regional planning. Yazd: Elm e Nowin publication. [In Persian]
Hekmatnia, H., Mousavi, M. N., Afshani, A., & Maleki, M. (2017). Analysis of urban good governance in Iran (Case study : Ilam city). Geographical planning of space quarterly journal, 7(24), 143-152. https://gps.gu.ac.ir/article_50835_en.html [In Persian]
Hesam, R. , Zarabi, A. and Taghvaie, M. (2019). Evaluation of Urban Flood Risk Potential with Secure Urban Development Attitude (Case Study: Gonbad-e-Kavoos). Environmental Management Hazards, 6(1), 17-32. doi: 10.22059/jhsci.2019.280517.465. [In Persian]
Ibrahimzadeh, I. , Mousavi, M. N. & Kazemizad, S. (2012). Spatial Analysis of Regional Disparities Between the Central and Border Areas of Iran. Geopolitics Quarterly, 8(25), 214-235. https://journal.iag.ir/article_56080.html?lang=en [In Persian]
Karamouz, M. and Taheri, M. (2019). Best Management Practices Presentation to Deal with the simultaneous Coastal and Inland Urban Flooding Hazards. Iran-Water Resources Research, 14(5), 71-84. https://www.iwrr.ir/article_65162.html?lang=en [In Persian]
Leandro, J., Chen, K.-F., Wood, R.R., & Ludwig, R. (2020). A scalable flood-resilience-index for measuring climate change adaptation: Munich city. Water Research, 173, 115502. http://dx.doi.org/10.1016/j.watres.2020.115502
Marchese, D. & Reynolds, E. & Bates, M.E. & Morgan, H. & Clark, C.C. & Linkov, I. (2018) Resilience and sustainability: Similarities and differences in environmental management applications, Science of the Total Environment, Vol. 613–614, pp.1275–1283. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.09.086
Marcotullio, P. J., & Solecki, W. (2013). What is a city? An essential definition for sustainability. Urbanization and sustainability: linking urban ecology, environmental justice and global environmental change, 11-25.
Mariano, C.; Marino, M.(2023).The Climate-Proof Planning towards the Ecological Transition: Isola Sacra—Fiumicino (Italy) between Flood Risk and Urban Development Prospectives. Sustainability, 15, 8387. https://doi.org/10.3390/su15108387
Momeni, M., & Faal Giumi, A. (2010). Statistical analyses using SPSS. Ketab No Pub. https://www.gisoom.com/book/1725670/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-SPSS/ [In Persian]
Mousavi, M., Jafarpour Ghalehteimouri, K., Bagheri Kashkouli, A., & Bayramzadeh, N. (2024). Mitigating development barriers and addressing disparities in border cities of Iran: a comprehensive analysis of border provinces and influential factors. Geojournal, 89(4), 1–20. https://doi.org/10.1007/s10708-024-11181-9
Nazmfar, H. & Pashazadeh, A. (2018). Evaluation of urban resilience against natural hazards (Case study: Ardabil city). Geographical Space Planning, 8(27), 101-116. https://gps.gu.ac.ir/article_65972.html [In Persian]
Park, K., & Lee, M.-H. (2019). The Development and Application of the Urban Flood Risk Assessment Model for Reflecting upon Urban Planning Elements. Water, 11, 920. doi:10.3390/w11050920.
Robertson, S.(2021) Transparency, trust, and integrated assessment models: An ethical consideration for the Intergovernmental Panel on Climate Change. Wiley Interdiscip. Rev. Clim. Chang, 12, 8. http://dx.doi.org/10.1002/wcc.679
Rostami Khalaj, M., Hassami, D., Soleimani, H. & Teimorian, T. (2019). Urban flood risk zoning using multi-criteria decision making method (Case study: Imam Ali town, Mashhad city). Environmental Science and Technology, 22(11), 173-185. https://doi.org/10.22034/jest.2020.21852.3091 [In Persian]
Shamsoddini, A., Sadeghi, H. O., Koravand, H., & Sharifi, M. (2023). Investigating tourism development services and providing optimal strategies in rural areas (Case study: Dezpart County- Shayvand village). Geography and Regional Future Studies, 1(1), 18-32. https://doi.org/10.30466/grfs.2023.121356 [In Persian]
Sharifi, A., & Yamagata, Y. (2016). Urban resilience assessment: Multiple dimensions, criteria, and indicators. Urban resilience: a transformative approach, 259-276. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-319-39812-9_13
Stevens, C. (2013). Resilient Environmental Governance: Protecting Changing Ecosystems through multilevel Governance (Doctoral dissertation, The Graduate School of the University of Massachusetts Amherst, Amherst, USA).
Wallace, B. (2017). A Framework for Adapting to Climate Change Risk in Coastal Cities.Environmental Hazards. 16(2). 149-164. https://doi.org/10.1080/17477891.2017.1298511
Zare, N. (2018). Evaluation and modeling of urban resilience against floods and strategies to increase resilience: Case study of Shiraz metropolis (Doctoral dissertation, Faculty of Engineering, Shiraz University). [In Persian]
Zayyari, K. , Ebrahimipoor, M. , Pourjafar, M. R. and salehi, E. (2020). Explaining Strategies for Increasing Physical Resilience against Flood Case Study: Cheshmeh Kile River, Tonekabon River. Sustainable city, 3(1), 89-105. doi: 10.22034/jsc.2019.186626.1014 [In Persian] | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 213 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 68 |