آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 212 |
| تعداد مقالات | 2,005 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,506,139 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,833,782 |
واکاوی روابط بین‌الملل در دورۀ پهلوی اول از منظر هُمایون کاتوزیان؛ مطالعه موردی: بریتانیا | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 3، آذر 1403، صفحه 47-56 اصل مقاله (449.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2025.55770.1019 | ||
| نویسنده | ||
| نعمت الله زکی پور* | ||
| استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| بررسی نگرش حاکمیت پهلوی اول به سیاست خارجی و روابط بین‌المللی و کاربست آن در این حوزه در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیاز به تبیین تاریخی دارد. دورۀ پهلوی اول، مورد تحلیل متناقض و متفاوت در بُعد مزبور قرارگرفته است. حکومت پهلوی اول، تحت شرایط و عوامل متعدد داخلی و خارجی تأسیس شد. مهم‌ترین نیروی خارجی مؤثر در پیدایش حکومت پهلوی، دولت بریتانیا بود و اما رضاشاه در طول دوران پادشاهی خویش درصدد بود برچسب دست‌نشاندگی بریتانیایی‌اش را از پیشانی‌اش پاک کند. رضاشاه کوشید مناسبات سیاسی را با دول غربی توسعه دهد، با دول فرانسه، آلمان، سوئیس، اتریش و اروپای شرق روابط تجاری، سیاسی و علمی در قالب اعزام محصلانی برای کسب علوم و فنون نوین برقرار کرد. با وجودی که، افسران بریتانیایی در ایران، نقش مهمی در روی کار آمدن رضاشاه ایفا کرده بودند، اما هیچ‌گاه در دوران پادشاهی‌اش، محصلی به انگلیس اعزام نکرد. در دوران پادشاهی او، به‌ویژه وقوع جنگ جهانی دوم، رضاشاه به سمت جبهه اتحاد جنگ که هیتلر رهبر آلمان در این جبهه بود رفت، بریتانیا در سمت دیگر جبهه، یعنی نیروهای متفقین از جانب‌داری رضاشاه به آلمان، بسیار خشمگین بود، و پس از هشدارهای جبهه متفقین به رضاشاه، وی، پشتیبانی لجستیک و اطلاعاتی را به دولت آلمان انکار کرد. سرانجام، کشور ایران، توسط نیروهای متفقین اشغال شد. رضاشاه از اریکه قدرت کنار گذاشته شد. پژوهش پیش رو، می‌کوشد که رویکرد رضاشاه را در مناسبات بین‌الملل از جمله با دولت بریتانیا موردبررسی و تبیین تاریخی قرار دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بریتانیا؛ رضاشاه؛ روابط بین‌الملل؛ مناقشات سیاسی؛ همایون کاتوزیان | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آبراهامیان، یرواند. (1396). تاریخ ایران مدرن، ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی، چاپ شانزدهم، تهران: نی.
اتابکی، تورج، اریک یان زورکر. (1387). «پیشگفتار» در کتاب: تجدد آمرانه: جامعه و دولت در عصر رضاشاه، ترجمۀ مهدی حقیقت‌خواه، چاپ دوم، تهران: ققنوس.
استوارت، ریچارد ا. (1370). در آخرین روزهای رضاشاه، تهاجم روس و انگلیس به ایران در شهریور 1320، ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، چاپ دوم، تهران: معین.
آیرونساید، ادموند. (1363). خاطرات آیرونساید، ترجمۀ بهروز قزوینی، تهران: آینه.
رحمانیان، داریوش. (1399). ایران بین دو کودتا (تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران از انقراض قاجاریه تا کودتای 28 مرداد)، چاپ ششم، تهران: سمت.
سایکل، امین. (1371). «سیاست خارجی ایران (1357-1300)»، در کتاب: سلسلۀ پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج، مترجم عباس مخبر، تهران: طرح نو.
فوران، جان. (1392). مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی، ترجمۀ احمد تدین، چاپ چهاردهم، تهران: رسا.
کرونین، استفانی. (1377). ارتش و حکومت پهلوی، ترجمۀ غلامرضا بابایی، تهران: خجسته.
گازیوروسکی، مارک. (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه، ترجمۀ فریدون فاطمی، تهران: مرکز.
همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1372). مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمۀ احمد تدین، چاپ دوم، تهران: رسا.
همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1374)، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی، ترجمۀ محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، چاپ پنجم، تهران: مرکز.
همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1377). نه مقاله در جامعه شناسی تاریخی ایران، نفت و توسعه اقتصادی، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: مرکز.
همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1391). تضاد دولت و ملت: نظریه تاریخ و سیاست در ایران، ترجمۀ علیرضا طیب، چاپ نهم، تهران: نی.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا. (2535). تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ دوم جهانی، ج 2، چاپ دوم، تهران: کتابهای سیمرغ وابسته به انتشارات امیرکبیر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,219 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 928 |
||