آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 207 |
| تعداد مقالات | 1,949 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,403,397 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,758,428 |
تعدد پایتختهای تاریخی ایران (یک قلمرو و اینهمه پایتخت)؟!: عوامل و زمینهها | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 2، شهریور 1403، صفحه 17-32 اصل مقاله (969.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2024.55427.1008 | ||
| نویسنده | ||
| علی سالاری شادی* | ||
| دانشیار پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پایتختهای متعدد ایران در طول تاریخ بسان رودخانهای پر پیچوخم تمام مناطق ایران را درنوردیدهاند؛ از این رو، این سرزمین در میان مناطق مختلف جهان از نظر تعدد پایتختهای مختلف در طول تاریخ بینظیر و حتی تا حدی استثنا است. مسئله اصلی این نوشته در این است که چرا ایران برخلاف مناطقی چون چین، هند، فرانسه، انگلستان، روسیه، مصر، شام، بینالنهرین، عربستان، یمن، سرزمینهای روم و یونان و ... که حداقل هرکدام دارای یک یا دو شهر مرکزی و شاخص (پایتخت) بودهاند، از یک یا دو شهر هستهای با مرکزیت طولانی یا پایتختی ثابت برخوردار نبوده است؟. چرا ایران در طول تاریخ پرفرازونشیب خود از یک پایتخت و شهر مرکزی برخوردار نگردید؟. با نگاهی کوتاه به تاریخ ایران، این موضوع بهوضوح دیده میشود که یک شهر مرکزی یا یک پایتخت پایدار در این میان وجود ندارد، بلکه هر سلسلهای یک پایتخت و یا حتی چند شهر را بهمرور به پایتختی برگزیده و این قلمرو را با تعدد و تنوع پایتختها مواجه ساخته است. این نوشته تلاش دارد تا چرایی این مسئله را به بحث گذارد؛ ناگفته پیداست که مسئله بهسادگی قابل توضیح، تبیین و توجیه نیست. هرچند دستاورد تحقیق آن است که عامل جغرافیایی و بهتبع آن زیست- معیشتی دارای نقش اصلی میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخ؛ پایتخت؛ شهر؛ سلسلهها؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آلیاری، حسن. (1385). تبریز در عهد ایلخانان، گلشن. نشریه تخصصی گروه تاریخ، واحد شبستر، شماره 4 و 5، تابستان.
ابن بلخی. (1363). فارسنامه، به سعی و اهتمام لسترانج و نیکلسون، تهران، دنیای کتاب.
ابن حوقل. (1360). سفرنامه، ترجمه جعفر شعار، تهران، انتشارات امیر کبیر.
ابن خلدون، عبدالرحمان محمد. (1370). مقدمه، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران، انتشارات علمی وفرهنگی.
ابن جنید شیرازی. (1364). تذکره هزار مزار، به تصحیح وتحشیه نورانی وصال، شیراز، انتشارت کتابخانه احمدی شیرازی.
احمدی پور، زهرا؛ ولی قلیزاده، علی. (1386). اندیشه سیاسی ایرانی وپایتخت های ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، 3(3)، 5-34.
اسفزاری، معین الدین. (1338). روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات، با تصحیح سید محمد کاظم امام، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
اشپولر، برتولد (1373). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ترجمه جواد فلاطوری، تهران، انتشارات علمی وفرهنگی،
اصطخری، ابواسحق ابراهیم. (1368). مسالک وممالک، به اهتمام ایرج افشار، تهران، شرکت انتشارات علمی وفرهنگی.
الئاریوس، آدام. (1369). سفرنامه، ترجمه حسین کردبچه، تهران،
ایودی، مک کالین. (1385). اطلس تاریخی جهان- از آغاز تا امروزـ، ترجمه فریدون فاطمی، تهران، نشر مرکز.
بارتولد. (1372). تذکره جغرافیای تاریخی ایران، ترجمه حمزه سر دادور، تهران، انتشارت طوس.
باسورث، ادموند. (1378). تاریخ غرنویان، ترجمه حسن انوشه، تهران، انتشرات امیر کبیر.
تاورنیه، ژان باتیست. (1336). سفرنامه، ترجمه ابوتراب نوری، تهران،
حاکم نیشابوری، ابوعبدالله. (1375). تاریخ نیشابور، ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، مقدمه وتصحیح محمد رضا شفیعی کدکنی، تهران، نشر آگه.
حدود العالم. (1362). بکوشش منوچهر ستوده، تهران، کتابخانه طهوری.
حسینی فسایی، میرزا حسن. (1367). فاسنامه ناصری، تصحیح وتحشیه منصور رستگاری فسایی، تهران، انتشارت مرکز.
رویمر، هانس روبروت. (1385). ایران در راه عصر جدید، ترجمه آذر آهنچی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زحتکشان، مژده. (1384). پایتخت های اشکانی. مجله آموزش تاریخ، 6(19)، 30-34.
زیگفرید، آندره. (1343). روح ملتها، به ضمیمه فصل الحاقی روحیه ایرانی، ترجمه وتألیف احمد آرام، تهران، شرکت سهامی انتشار.
سیف هروی، محمد بن یعقوب. (1352). تاریخ نامه هرات، به تصحیح محمد زبیر الصدیقی، تهران، کتابفروشی خیام.
شواتس، پاول. (1372). جغرافیای تاریخی فارس، ترجمه کیکاوی جهانداری، تهران، انجمن آثار ومفاخر فرهنگی.
فرانک، آیرین و برانستون، دیوید .(1376). جاده ابریشم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، انتشارات سروش.
فرای، ریچارد. (1363). تاریخ ایران کمبریج، ج 4، ترجمه حسن انوشه، تهران، انتشرات امیر کبیر.
کراچکو فسکی، ایکناتی یو لییانوویج. (1379). تاریخ نوشته های جغرافیایی در جهان اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
گیرشمن، رومن. (1384). ایران از آغار تا اسلام، ترجمه محمد معین، تصحیح میترا مهرآبادی، تهران، دنیای کتاب.
گروسه، رنه، ژرژدینکر. (1375). چهره آسیا، ترجمه غلامعلی سیار؛ تهران؛ نشر فرزان.
لسترنج، گای. (1377). جغرافیای تاریخی سر زمینهای خلافت شرقی، ترجمه محمود عرفان، تهران، انتشارات علمی وفرهنگی،1377.
لمبتون. (1366). ساختار درونی امپراطوری سلجوقی، تاریخ کمبریج 5، ترجمه حسن انوشه، تهران، انتشرات امیر کبیر،
مافروخی، مفضل بن سعد. (1385). (قرن پنجم)، محاسن اصفهان، ترجمه حسن بن محمد آوی (قرن هشتم)، بکوشش عباس اقبال آشتیانی، اصفهان، مرکز اصفهان شناسی.
مته، رودی. (1394). زوال صفویه وسقوط اصفهان، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران، نشر نامک.
مقدسی، ابو عبدالله. (1361). احسن التقاسیم فی معرفه الاقلیم، ترجمه علی نقی منزوی، تهران، شرکت مؤلفان ومترجمان.
میرجعفری، حسین. (1375). تاریختیموریان وترکمانان، اصفهان، انتشارات دانشگاه اصفهان.
ناصر خسرو. (1341). سفرنامه، تهران، انتشارات کتاب فروشی محمودی.
نورایی، مرتضی. (1384). اندیشه سیاسی ایرانی وپایتخت های ایران. مجله علمی – پژوهشی دانشکده ادبیات وعلوم انشانی دانشگاه اصفهان، 2(40)، 179-202.
ورهرام، غلام رضا. (1368). تاریخ سیاسی واجتماعی ایران در عصر زند، تهران، انتشارات معین.
وصاف، فضل الله بن عبدالله شیرازی. (1269 ه.ق). تاریخ وصاف، به اهتمام محمد مهدی اصفهانی، طبع بمبئی،
یعقوبی، ابن واضح. (1387). البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران، انتشارت معین.
یزدی، حسین. (1385). انتقال پایتخت به اصفهان و پیامدهای آن. مجله آموزش تاریخ، 7(40). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 840 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 474 |
||