آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 211 |
| تعداد مقالات | 1,995 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,496,919 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,827,966 |
رابطه گرادیان ارتفاعی و جهت دامنه بر غنا و تنوع گیاهان علفی جنگل‌های زاگرس شمالی (مطالعه موردی: شهرستان بانه) | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2026.57519.1828 | ||
| نویسندگان | ||
| چیاکو نظری1؛ الیاس رمضانی کاکرودی* 2؛ جواد اسحاقی راد2؛ حسین معروفی3 | ||
| 1گروه جنگلشناسی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. | ||
| 2گروه جنگلشناسی و اکولوژی جنگل ، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. | ||
| 3گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: تنوع گونه‌ای گیاهان علفی از مؤلفه‌های مهم ساختار جوامع جنگلی است و تحت تأثیر عوامل فیزیوگرافی و شرایط محیطی قرار دارد. در جنگل‌های زاگرس، ناهمگنی ارتفاعی و تفاوت جهت دامنه می‌تواند شرایط متفاوتی از نظر دما، رطوبت و تابش ایجاد کند و بر ساختار پوشش علفی اثر بگذارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات غنای گونه‌ای، تنوع شانون_وینر و یکنواختی پیلو گیاهان علفی در امتداد گرادیان ارتفاعی و دو جهت دامنه شمالی و جنوبی در جنگل‌های زاگرس شمالی شهرستان بانه انجام شد. مواد و روش‌ها: نمونه‌برداری در چهار طبقه ارتفاعی شامل 1400–1100، 1700–1400، 2000–1700 و 2300–2000 متر و دو جهت دامنه شمالی و جنوبی انجام شد. در مجموع 81 قطعه‌نمونه برداشت و در هر قطعه، پنج ریزقطعه‌نمونه یک مترمربعی برای ثبت گونه‌های علفی بررسی شد. غنای گونه‌ای، شاخص شانون_وینر و یکنواختی پیلو محاسبه شدند. برای مقایسه طبقات ارتفاعی از تجزیه واریانس و آزمون توکی، برای مقایسه دو جهت دامنه در هر طبقه ارتفاعی از آزمون t مستقل و برای بررسی اثر همزمان ارتفاع، جهت دامنه و اثر متقابل آن‌ها از مدل خطی تعمیم‌یافته استفاده شد. همچنین، منحنی‌های ریرفکشن برای مقایسه غنای گونه‌ای و ارزیابی کفایت نمونه‌برداری ترسیم شدند. یافته‌ها: میانگین غنای گونه‌ای از 18/94 گونه در طبقه ارتفاعی 1400–1100 متر به 29/11 گونه در طبقه 2300–2000 متر افزایش یافت و تفاوت بین طبقات ارتفاعی معنی‌دار بود (F=6.68, P<0.01). همچنین، میانگین شاخص شانون–وینر از 1/33 در پایین‌ترین طبقه ارتفاعی به 1/9 در ارتفاع 2300–2000 متر افزایش یافت و اثر طبقه ارتفاعی بر این شاخص نیز معنی‌دار بود (F=3.82, P<0.05). در مقابل، یکنواختی پیلو روند مشخصی با افزایش ارتفاع نشان نداد، اما اختلاف بین طبقات ارتفاعی از نظر آماری معنی‌دار بود (F=4.56, P<0.01). همچنین، هر سه شاخص غنای گونه‌ای، شانون–وینر و یکنواختی پیلو در دامنه‌های شمالی به‌طور معنی‌داری بیشتر از دامنه‌های جنوبی بودند به ترتیب (P=0.032, P=0.001, P=0.004). نتایج آزمون مدل خطی تعمیم یافته (GLM) نشان داد که اثر ارتفاع از سطح دریا و جهت دامنه برای شاخص‌های تنوع زیستی معنی‌دار بود، همچنین اثر متقابل ارتفاع×جهت دامنه فقط برای یکنواختی پیلو معنی‌دار شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند که ارتفاع و جهت دامنه، هر دو در تغییرات تنوع و ساختار جامعه گیاهان علفی در جنگل‌های زاگرس شمالی نقش دارند، اما پاسخ شاخص‌های مختلف یکسان نیست. دامنه شمالی در بخش عمده گرادیان از غنای گونه‌ای بالاتری برخوردار بود، درحالی‌که یکنواختی جامعه بیشتر به اثر متقابل ارتفاع و جهت دامنه پاسخ نشان داد. بنابراین، بررسی همزمان عوامل ارتفاع و جهت دامنه برای تبیین الگوی تنوع گیاهان علفی در جنگل‌های زاگرس شمالی ضروری است. این الگوها اهمیت شرایط توپوگرافی را در شکل‌گیری تنوع پوشش علفی منطقه نشان می‌دهند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تنوع گونه‌ای؛ جنگل‌های نیمه‌خشک؛ فیزیوگرافی؛ گیاهان علفی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||