آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 210 |
| تعداد مقالات | 1,992 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,487,576 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,817,431 |
بررسی رابطه مدیریت مشارکتی جنگل (PFM) با پایداری معیشت و حفاظت جنگل‌های زاگرس (مورد مطالعه: بخش بازفت شهرستان کوهرنگ)2 | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 18 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2026.57137.1812 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا احمدی* 1؛ سعید محمدزاده1؛ سعید غلامرضایی2 | ||
| 1گروه ترویج و آموزش کشاورزی- دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان | ||
| 2عضو هیات علمی گروه آموزشی توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی- دانشگاه لرستان | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: از دهه 1970 به بعد، در راستای مدیریت متمرکز جنگل، مدیریت مشارکتی جنگل (PFM) به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین حکمرانی منابع جنگلی پدیدار گردید که نقش مهمی در ارتقای حفاظت پایدار جنگل‌ها و بهبود معیشت جوامع محلی ایفا می‌کند. این رویکرد بر مشارکت فعال جوامع محلی در تصمیم‌گیری، اجرا و نظارت بر مدیریت منابع جنگلی تاکید دارد و هدف آن همزمان‌سازی دستیابی به حفاظت پایدار جنگل و معیشت پایدار جوامع محلی می‌باشد. بنابراین، هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین مدیریت مشارکتی جنگل و معیشت پایدار خانوارهای روستایی مناطق جنگل‌نشین و حفاظت پایدار در جنگل‌های زاگرس است. مواد و روش‌ها: روش تحقیق این پژوهش کمی و از نوع توصیفی- تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی سرپرستان خانوارهای محلی در مناطق اجرای پروژه مدیریت مشارکتی جنگل (PFM) در پنج روستای طارُم و رباط کوه، دُورَک سُفلی، مازه رَشته، گَزِستان و تِبِرَک سُفلی از توابع بخش بازفت شهرستان کوهرنگ می‌باشد. در این پژوهش، به دلیل محدود بودن حجم جامعه آماری، از روش سرشماری استفاده شد و کلیه خانوارهای (سرپرست‌های خانوار) مشارکت‌کننده در پروژه PFM مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها با پرسشنامه ساختاریافته جمع‌آوری شدند که شامل مشخصات جمعیتی، مشارکت در PFM، معیشت پایدار (سرمایه‌های انسانی، اجتماعی، مالی، فیزیکی و طبیعی) و حفاظت پایدار بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار SPSS V. 26 و SmartPLS V. 4 استفاده گردید. در این پژوهش، مدل اندازه‌گیری و ساختاری با ارزیابی دقیق شاخص‌های روایی و پایایی مورد سنجش قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمامی گزاره‌ها و شاخص‌ها دارای بارهای عاملی بالا 6/0 بوده و شاخص‌های پایایی درونی (آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی CR و Rho-A) و روایی همگرا (AVE) نیز در سطح مطلوبی قرار دارند ( AVE ≥ 0.5وCR ≥ 0.7 ). علاوه بر این، بررسی روایی واگرا با شاخص HTMT (مقادیر کمتر از 85/0) نیز تمایز و استقلال سازه‌های مورد مطالعه را تأیید کرد. در نهایت برازش کلی مدل با شاخص GOF محاسبه شده (656/0) که بالاتر از آستانه36/0 قرار دارد، نشان‌دهنده برازش قوی مدل با ساختاری با داده‌های تجربی است. یافته‌ها: در این پژوهش، براساس نتایج بدست آمده، مقدار R2 برای سطح مشارکت در PFM، 473/0 به‌دست آمد که نشان می‌دهد حدود 3/47 درصد از تغییرات این سازه توسط متغیرهای برون‌زا تبیین می‌شود. این مقدار بیانگر قدرت تبیین نسبتاً مطلوب مدل در توضیح متغیر میزان مشارکت در اجرای PFM است. همچنین، براساس نتایج به‌دست آمده، مقدار R2 برای متغیر سطح معیشت پایدار به میزان 443/0 به‌دست آمد که این نتیجه نشان می‌دهد 3/44 درصد از تغییرات در متغییر معیشت پایدار توسط متغییر میزان مشارکت در اجرای در PFM تبیین می‌گردد. همچنین، برای متغیر سطح حفاظت پایدار مقدار R2 معادل 857/0 به دست آمد که بیانگر قدرت تبیین قوی در این سازه است. بنابراین، 7/85 درصد از تغییرات در متغییر سطح حفاظت پایدار که یکی از مهمترین اهداف مدیریت مشارکتی جنگل و لازمه جنگل‌های زاگرسی کشور است توسط دو متغیر سطح معیشت پایدار و سطح مشارکت در اجرای PFM تبیین می‌شود. نتایج حاصل از تحلیل مدل ساختاری از طریق تکنیک بوت‌استرپینگ نشان می‌دهد سطح مشارکت در اجرای PFM به‌طور تاثیر مثبت و معناداری بر سطح حفاظت پایدار (β=0.413, t = 7.131, p<0.000) دارد. این نتیجه نشان می‌دهد که هر چه مشارکت جوامع محلی در فرآیندهای مدیریت مشارکتی جنگل افزایش یابد، سطح حفاظت پایدار از جنگل‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند. متغیر سطح مشارکت در اجرای مدیریت مشارکتی جنگل تاثیر مثبت و معناداری بر سطح معیشت پایدار دارد (β=0.666, t = 12.951, p<0.000). این رابطه قوی‌ترین ضریب مسیر مثبت را در مدل نشان می‌دهد و بیانگر این است که با افزایش اجرای برنامه‌های مدیریت مشارکتی جنگل و مشارکت بیشتر مردم در اجرای این برنامه‌ها، سطح معیشت پایدار آن‌ها به‌طور معناداری بهبود پیدا می‌کند. همچنین، براساس یافته‌های این پژوهش رابطه آماری بین دو متغیر سطح معیشت پایدار و سطح حفاظت پایدار جنگل‌ها مثبت و معنی‌دار شده است. به‌عبارت دیگر، متغیر سطح معیشت پایدار جوامع محلی تاثیر مثبت و معنی‌داری بر متغیر حفاظت پایدار جنگل دارد (β=0.598, t = 11.092, p<0.000). بحث و نتیجه‌گیری: براساس نتایج این پژوهش 3/47 درصد از تغییرات در میزان مشارکت افراد در اجرای برنامه‌های مدیریت مشارکتی جنگل (PFM) توسط متغیرهای پیش‌بین در مدل تبیین می‌شود. این نتیجه، بیانگر قدرت تبیین متوسط تا نسبتاً مطلوب برای این سازه است. برای سازه سطح معیشت پایدار 3/44 درصد از تغییرات در سطح معیشت پایدار افراد، توسط متغیر میزان مشارکت در اجرای پروژه مدیریت مشارکتی جنگل تبیین می‌شود. این امر، نشان‌دهنده نقش و اهمیت تاثیر مشارکت در اجرای PFM، اجرای برنامه‌های مدیریت مشارکتی در مناطق جنگلی و جنگل‌داری مشارکتی در معیشت پایدار جوامع محلی جنگل‌نشین می‌باشد. برجسته‌ترین و مهمترین یافته در ارزیابی قدرت تببین مدل این پژوهش، مربوط به سازه حفاظت پایدار می‌باشد که مقدار R2 برای آن 857/0 به‌دست آمده است. براساس نتایج به‌دست آمده سطح مشارکت در اجرای برنامه‌های PFM در حفاظت پایدار از جنگل تاثیر آماری مثبت و معنی‌دار دارد. این نتیجه نشان می‌دهد افزایش مشارکت محلی در اجرای برنامه‌های جنگل‌داری مشارکتی موجب بهبود سطح حفاظت پایدار منابع طبیعی می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مدیریت مشارکتی جنگل؛ معیشت پایدار؛ حفاظت پایدار جنگل؛ زاگرس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||