آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 210 |
| تعداد مقالات | 1,973 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,485,912 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,815,955 |
نقش جغرافیای بطایح و عوامل متأثر از آن در قدرت‌گیری عمران بن شاهین | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 9، خرداد 1405، صفحه 1-17 اصل مقاله (1.83 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2026.57290.1091 | ||
| نویسندگان | ||
| کیوان کریمی الوار* 1؛ علی ممبینی2 | ||
| 1گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. | ||
| 2گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| منطقه بطایح در جنوب عراق به علت برخورداری از شرایط خاص جغرافیایی، پناهگاهی امن برای شورشیان و مخالفان خلافت بود. این منطقه به ویژه در قرون سوم و چهارم هجری شاهد بروز ناآرامی‌هایی بود. به طوری که در قرن چهارم هجری در منطقة بطایح، جنبش شاهینیان رخ داد. عمران بن شاهین توانست با بهره‌گیری از شرایط جغرافیایی بطایح سلسله‌ای محلی را بنیان نهد که حدود نیم‌قرن دوام آورد. در طی رهبری عمران، آن‌ها توانستند با استفاده از این شرایط جغرافیایی حملات گسترده‌ای را که متوجه سرزمینشان بود دفع کرده و به حیات خود ادامه دهند. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با تکیه‌بر منابع دست اول تاریخی و جغرافیایی، به دنبال پاسخ به این سؤال است که جغرافیای بطایح و عوامل متأثر از آن تا چه اندازه در شکل‌گیری و تداوم امارت عمران نقش داشته است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از تأثیر ویژۀ جغرافیای بطایح بر شکل‌گیری و تداوم امارت عمران می‌باشد. این عامل جغرافیایی خود بستری برای عواملی دیگری شد که در این روند مؤثر افتاد، از جمله اینکه، عامل جغرافیایی، رویکرد مقابله را برای عمران به سمت اتخاذ نبردهای فرسایشی برد که در موفقیت وی مؤثر بود. همچنین جغرافیای اقتصادی بطایح از عوامل کارساز برای شاهینیان بود. علاوه بر این جغرافیای بطایح بستری برای شکل‌گیری ترکیب اجتماعی خاصی بود که به شکل بالقوه، نیرویی مهم برای عمران در تقابل با آل‌بویه بودند. در کنار این عامل مؤثر، عواملی مانند ضعف خلافت در برابر امرای آل‌بویه و سرداران ترک، توجه امرای آغازین آل‌بویه به رعایت برخی سنن مانند آیین جوانمردی در بین امرای بویه، اختلافات درون خاندانی آل‌بویه مانند رویارویی عزالدوله و عضدالدوله، در موفقیت عمران نیز نقش داشتند. بر همین اساس، توجه به عامل جغرافیایی و عوامل مرتبط و هم‌زمان، برای درک قدرت‌یابی عمران بن شاهین ضروری می‌باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آل‌بویه؛ جغرافیای بطایح؛ جنگ فرسایشی. شاهینیان؛ عمران بن شاهین | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابن اثیر، عزالدین علی. (۱۳۷۱). الکامل فی التاریخ. ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی. تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
ابن حوقل، ابو القاسم محمد. (1938). صوره الارض، بیروت: دار صادر.
ابن خلدون، عبدالرحمن. (۱۳۶۳). تاریخ ابن خلدون (العبر). ترجمه عبدالمحمد آیتی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ابن رسته، احمد بن عمر. (۱۸۹۲). الاعلاق النفیسه. بیروت: دار صادر.
ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل بن عمر. (۱۴۰۷ق). البدایه و النهایه. بیروت: دار الفکر.
ابن مسکویه، ابوعلی. (۱۳۶۹). تجارب الامم. ترجمه علی‌نقی منزوی. تهران: انتشارات توس.
ابوالفداء، اسماعیل بن علی. (۲۰۰۷). تقویم البلدان. قاهره: مکتبه الثقافه الدینیه.
اسعد، محمد. (۱۳۹۹ق). تاریخ العرب. بیروت: دار الاندلس للطباعة و النشر.
باسورث، کلیفورد ادموند. (1370). تاریخ سیستان، ترجمه حسن انوشه، تهران: سپهر.
بلاذری، احمد بن یحیی. (۱۳۳۷). فتوح البلدان. ترجمه محمد توکل. تهران: نشر نقره.
بلعمی، ابوعلی. (1373). تاریخنامه طبری، تصحیح محمد روشن، تهران: سروش.
بیاتی، سمیه. (۱۳۹۹). تاثیر جغرافیای بطایح بر روابط خصمانه آل بویه با شاهینیان. پژوهش‌نامه تاریخ اسلام. 10(39)، ۷۱-۸۸. Doi: 10.525447/isihistory.1.39.71
تتوی، قاضی احمد و قزوینی، آصف‌خان. (۱۳۸۲). تاریخ الفی. تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
تنوخی، ابوعلی محسن بن علی. (1391ق). نشوار المحاضره و اخبار المذاکره. بیروت: دار صادر.
تنوخی، ابوعلی محسن بن علی. (۱۹۷۵). الفرج بعد الشده. بیروت: دار صادر.
جیهانی، ابوالقاسم بن احمد. (۱۳۴۰). اشکال العالم. ترجمه علی بن عبدالسلام کاتب. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حموی، یاقوت بن عبدالله. (۱۹۹۵). معجم البلدان. چاپ دوم. بیروت: دار صادر.
صولی، ابوبکر محمد بن یحیی. (۱۹۳۵). اخبار الراضی بالله و المتقی لله. تحقیق ج. هیورث دن. قاهره: مطبعة الصاوی.
طقوش، محمدسهیل. (۱۴۰۴). دولت عباسیان. ترجمه حجت‌الله جودکی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طهماسبی، ساسان. (۱۳۸۴). شاهینیان بطایح. فصلنامه تاریخ اسلام. 6(1)، ۱۴۳-۱۶۰. https://journals.dte.ir/article_6481_68f6da7f33d7ee91033759391b57bc0f.pdf
قره چانلو، حسین. (1380). جغرافیای تاریخی کشورهای اسلامی، تهران: سمت.
قزوینی، زکریا بن محمد. (۱۳۷۳). ترجمه اخبار بلاد و آثار العباد. ترجمه میرزا جهانگیر قاجار. تهران: انتشارات امیرکبیر.
کاتب بغدادی، قدامه بن جعفر. (1370). الخراج، ترجمه حسین قره چانلو، تهران: البرز.
لسترنج، گای. (۱۳۷۷). جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مجهول. (1309). مجمل التواریخ و القصص، تصحیح ملک الشعرا بهار، تهران: کلاله خاور. مجمل التواریخ و القصص.
مجهول‌المولف. (۱۹۷۲). العیون و الحدائق فی اخبار الحقائق. تحقیق نبیله عبدالمنعم داود. نجف: مطبعة النعمان.
محمد، ماجد سید ولی. (1972). الجغرافیه التاریخیه لأهوار العراق، مجله کلیة الآداب، بصره، 6(۵)، 228- 205.
مسری، حسین علی. (۱406ق). «الاماره الشاهینیه فی البطایح». مجله المؤرخ العربی. ۳۰، ۱۹۴-۲۰۸. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/436054
مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد. (۱۳۶۱). احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم. ترجمه علی‌نقی منزوی. تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
نویری، شهاب‌الدین احمد بن عبدالوهاب. (۱۴۲۳ق). نهایه الأرب فی فنون الأدب. قاهره: دار الکتب و الوثائق القومیه.
همدانی، محمد بن عبدالملک. (۱۹۶۱). تکملة تاریخ طبری. تحقیق آلبرت یوسف کنعان. بیروت: المطبعة الکاتولیکیه.
References:
Burak Batır, I. (2023). 10. YÜZYILDA BATÎHA'DA HÜKÜM SÜREN BİR ARAP EMÎRLİĞİ. History Studies, 15(2), 279-296. DOI: 10.9737/hist.2023.1131
Streck, M, & Sale, A. (1986). Al-Batiha. in The Encyclopadia of Islam, ed by Gibb, H.A.R , Kramers, J. H, Levi Provencal, E. , Schacht, J. Volume 1. Brill, Leiden. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||