آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 201 |
| تعداد مقالات | 1,915 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,302,338 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,680,320 |
ظهور اولیه طبقه متوسط در ایران عصر صفوی با تکیهبر سفرنامههای منتخب اروپائی | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 8، اسفند 1404، صفحه 50-63 اصل مقاله (514.58 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2026.57172.1078 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد کامکاری* ؛ نبی آزادی | ||
| دانشجو دکتری علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران | ||
| چکیده | ||
| ظهور و تحول طبقه متوسط بهعنوان یکی از محورهای کلیدی در تحلیل جوامع سیاسی و اجتماعی مدرن، همواره موردتوجه جامعهشناسان، تاریخدانان و متخصصان علوم سیاسی قرارگرفته است. طبقه متوسط به گروهی اجتماعی اطلاق میشود که از نظر اقتصادی، آموزشی و شغلی در جایگاهی میانه میان طبقات فرادست و فرودست قرار دارد و معمولاً شامل کارمندان، متخصصان، صاحبان مشاغل کوچک و روشنفکران است. اجزای این طبقه بر اساس معیارهایی مانند درآمد پایدار، سطح تحصیلات عالی، سبک زندگی و مشارکت اجتماعی-سیاسی تمایز مییابند. این مقاله به بررسی تلقی سفرنامهنویسان منتخب اروپایی از مفهوم طبقه متوسط در عصر صفوی میپردازد و به این پرسش پاسخ میدهد که آیا نطفههایی از یک لایه اجتماعی نوظهور، مشابه طبقه متوسط مدرن، در بافت اجتماعی ایران صفوی قابل شناسایی است؟ این پژوهش با بهرهگیری از رهیافت مقایسهای و تحلیل محتوای سفرنامههای غربی نشان میدهد: 1) با وجود فقدان مفهوم مدرن طبقه متوسط در آن دوره، عواملی همچون نهادینهشدن بوروکراسی، توسعه اقتصاد شهری، رشد صنعت و گسترش امکانات آموزشی، شرایط لازم برای شکلگیری یک لایه اجتماعی میانی را فراهم ساخته بود، 2) طبقه متوسط نوظهور در ایران صفوی بر پایه وقف، بوروکراسی درباری و تجارت بینالمللی شکل گرفت نه مالکیت خصوصی یا انقلاب صنعتی. این تفاوت، هویت خاصی به آن میدهد که در مدلهای اروپایی دیده نمیشود. در نتیجه سفرنامهها نهتنها بهعنوان منابعی توصیفی اهمیت دارند، بلکه متونی تحلیلی با ظرفیت نظری قابلتوجه برای پژوهشهای مرتبط با تاریخ اجتماعی ایران محسوب میشوند و باوجود ادعاهایی که ظهور طبقه متوسط را به دوران پهلوی اول نسبت میدهند، شواهد نشان میدهد که نشانههای اولیه این طبقه برای نخستین بار در دوران صفویه قابلمشاهده بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طبقه متوسط؛ صفویان؛ سفرنامهها؛ بوروکراسی؛ ساختار اجتماعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||