آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 212 |
| تعداد مقالات | 2,005 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,506,139 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,833,782 |
بازنمایی تعارف در سفرنامه‌های اروپایی عصر قاجار؛ از ادب اجتماعی تا سوءبرداشت فرهنگی | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 7، آذر 1404، صفحه 43-54 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2026.57091.1070 | ||
| نویسندگان | ||
| جعفر آقازاده* ؛ سپیده محسن زادگان؛ سمانه جباری پروین | ||
| گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پدیده «تعارف» یکی از عناصر شاخص در فرهنگ ایرانی است که بازتاب‌های متنوّع آن را می‌توان در متون تاریخی و ادبی، به‌ویژه سفرنامه‌های اروپایی دوره قاجار، به‌وضوح مشاهده کرد. سفرنامه‌نویسان این دوره که تجربه زیسته خود را روایت کرده‌اند و با نگاه بیرونی به جامعه می‌نگریستند توصیف‌های گسترده‌ای از روابط اجتماعی، مناسبات قدرت، آیین‌های مهمانی، مبادلات اقتصادی و مراودات اداری ارائه داده‌اند که در بسیاری از آن‌ها نقش پررنگ تعارف قابل‌توجه است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و بررسی مجموعه‌ای از سفرنامه‌های شاخص اروپائیان به ایران در دوره قاجاری، به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که تعارف چه بازتابی در سفرنامه‌های اروپایی عصر قاجار داشته است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که تعارف در متون سفرنامه‌ای صرفاً یک رفتار روزمره یا ادب معمول نیست، بلکه به‌مثابه ابزاری فرهنگی برای تنظیم روابط اجتماعی، مدیریت فاصله قدرت، حفظ آبرو و تقویت همبستگی اجتماعی عمل می‌کند. سفرنامه‌نویسان ایرانی اغلب این مفهوم را بخشی طبیعی و ضروری از زیست اجتماعی می‌دانند و آن را در قالب هنجاری فرهنگی توضیح می‌دهند؛ اما روایت‌های اروپاییان معمولاً با شگفتی، سردرگمی یا حتی سوء‌فهم همراه است. آنان تلاش می‌کنند تعارف را با مقوله‌های فرهنگی خود تطبیق دهند و گاه آن را به‌عنوان رفتاری مبالغه‌آمیز، پیچیده یا غیرعملی تصویر می‌کنند. این تفاوت دیدگاه‌ها امکان بررسی عمیق‌تر درک متقابل فرهنگی و چگونگی مواجهه ناظران خارجی با ساختار اجتماعی ایران را فراهم می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فرهنگ؛ قاجار؛ تعارف؛ سفرنامه | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اسپاروی، ویلفرد. (۱۳۶۹). فرزندان درباری ایران. ترجمه محمدحسین لرستانی. تهران: انتشارات قلم.
اوبن، اوژن. (۱۳۶۲). ایران امروز، ترجمه علی اصغر سعیدی. تهران: نشر زوار.
بابن سی و هوسه. (۱۳۶۳). سفرنامه جنوب ایران. ترجمه محمدحسن خان اعتمادالسلطنه. تهران: انتشارات دنیای کتاب.
بایندر، هنری. (۱۳۷۰). سفرنامه هنری بایندر. ترجمه کرامت اله افسر. تهران: انتشارات فرهنگسرا.
بروگش، هنریش. (۱۳۶۸). سفری به دربار صاحبقران، ترجمه حسین کردبچه، تهران: انتشارات اطلاعات.
بل، گرترود. (۱۳۶۳). تصویرهایی از ایران، ترجمه بزرگمهر ریاحی، تهران: انتشارات خوارزمی.
بلوشر، ویبرت. (بی تا). سفرنامه بلوشر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
بنجامین، ساموئل گرین ویلر. (۱۳۶۹). ایران و ایرانیان، ترجمه محمدحسین کردبچه. تهران: انتشارات جاویدان.
بیشوپ، ایزابلا. (۱۳۷۵). از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمه مهراب امیری، تهران: انتشارات سهند و آنزان.
پولاک، ادوارد یاکوب. (۱۳۶۸). سفرنامه پولاک (ایران و ایرانیان)، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
دروویل، گاسپار. (۱۳۶۵). سفر در ایران، ترجمه منوچهر اعتمادمقدم، تهران: شباویز.
دهخدا، علی اکبر و دیگران. (۱۳۷۷). لغت نامه دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رایس، کلارا. (۱۳۸۳). زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، مترجم اسدالله آزاد، تهران: نشر کتابدار.
سایکس، سر پرسی. (۱۳۳۶). ده هزار میل در ایران، ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: انتشارات ابن سینا.
سرنا، کارلا. (۱۳۶۲). مردم ایران و دیدنی‌های آن، ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: نشر نو.
سلماسی زاده، محمد. (۱۳۹۶). تعارف در فرهنگ ایرانیان، تبریز: انتشارات بهاردخت.
شل، مری. (۱۳۶۸). خاطرات لیدی شل، ترجمه حسن ابوترابیان، تهران: انتشارات نشر نو.
فوروکاوا، نوبویوشی. (۱۳۸۴). سفرنامه فوروکاوا، ترجمه هاشم رجب زاده و کینیجی ئه اورا، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
فووریه، ژوآنس. (بی‌تا). سه سال در دربار ایران، ترجمه عباس اقبال آشتیانی، تهران: نشردنیای کتاب.
گوبینو، آرتور ژوزف. (۱۳۸۳). سه سال در آسیا، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: انتشارات قطره.
گوبینو، آرتور ژوزف. (۱۳۴۱). نامه های ایرانی. ترجمه عذرا غفاری. تهران: کتابفروشی دهخدا.
گوبینو، آرتور ژوزف. (۱۳۸۲). قنبرعلی. ترجمه محمدعلی جمالزاده، به کوشش علی دهباشی، تهران: نشر سخن.
لایارد، سرهنری اوستین. (۱۳۶۷). سفرنامه لایارد یا ماجراهای اولیه در ایران، ترجمه مهراب امیری، تهران: نشر وحید.
ماساهارو، یوشیدا. (۱۳۷۳). سفرنامه یوشیدا ماساهارو، ترجمه هاشم رجب زاده، تهران: انتشارات آستان قدس رضوی.
موزر، هنری. (۱۳۵۶). سفرنامه ترکستان و ایران، به کوشش محمد گلبن، تهران: انتشارات سحر.
ویشارد، جان. (۱۳۶۳). بیست سال در ایران، ترجمه علی پیرنیا، تهران: انتشارات نوین.
ویلز، چارلز جیمز. (۱۳۶۳). تاریخ اجتماعی ایران در عهد قاجاریه (ایران آن طور که است)، ترجمه سید عبدالله، تهران: نشر طلوع.
ویلز، چارلز جیمز. (۱۳۶۸). ایران در یک قرن پیش، ترجمه غلامحسین قراگوزلو، تهران: انتشارات اقبال.
فایکا، زورن. (۱۳۹۵). ادب و تعارف در ایران. نشریه پژوهش های ایران شناسی. 6(1)، ۱۰۵-۱۲۴. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1194044 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 378 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 188 |
||