آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 208 |
| تعداد مقالات | 1,964 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,426,416 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,774,474 |
عوامل اقلیمی مؤثر بر پراکنش گونه آردوج (Juniperus foetidissima) در رویشگاه ارسباران | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2026.56956.1800 | ||
| نویسندگان | ||
| رؤیا عابدی* 1؛ راهله استادهاشمی2 | ||
| 1دانشیار گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: رویشگاه، اصلیترین عامل زندگی و حیات گیاهی محسوب میشود که حفاظت از آن برای تداوم توسعه پایدار امری ضروری است. از این رو مدلهای ارزیابی رویشگاه برای برآوردها در مقیاس وسیع بدون جمع-آوری اطلاعات از جزئیات، به بومشناسان اجازه میدهد تا نسبت به نیازهای بومشناختی گونهها، عوامل محدودکننده آنها، پیشبینی و طراحی برنامههای حفاظتی ارزیابی اثرات عوامل محیطی مانند تغییرات اقلیمی شناخت کامل و دقیقی بهدست آوردند. رویشگاه طبیعی آردوج (Juniperus foetidissima) در منطقه ارسباران با تهدیدهای متعددی ناشی از تغییرات اقلیمی مواجه است که بر گسترش و پویایی تولید مثلی آنها تأثیر میگذارد. ارزیابی تأثیر عوامل اقلیمی بر الگوهای پراکنش آن برای توسعه استراتژیهای حفاظتی مؤثر بسیار مهم است. مواد و روشها: در این بررسی از 19 متغیر زیستاقلیمی بههمراه ارتفاع از سطح دریا تهیه شده بهصورت فایل رستری از پایگاه اطلاعاتی Worldclim تحت مدل MaxEnt برای پیشبینی محدوده پراکنش بالقوه این گونه تحت تأثیر عوامل اقلیمی در منطقه ارسباران استفاده شد و متغیرهای کلیدی محیطی مؤثر بر پراکنش گونه آردوج شناسایی شدند. مساحت زیر منحنی (AUC) مشخصه عملکرد گیرنده (ROC) برای ارزیابی عملکرد مدل و آزمون Jackknife برای ارزیابی اهمیت نسبی متغیرهای محیطی مؤثر بر مدل استفاده شدند و سهم متغیرهای محیطی بهطور جداگانه محاسبه شد. محاسبات در محیط نرمافزارهای DIVA GIS و MaxEnt انجام شد. یافتهها: مقدار 994/0 = AUC حاصل از منحنیهای مشخصه عملکرد گیرنده (ROC) در پژوهش حاضر توانایی مدل را در تشخیص مناطق وجود و عدم وجود گونه مورد بررسی در سطح عالی ارزیابی کرد. نتایج بهدستآمده از آزمون Jackknife برای ارزیابی اهمیت نسبی متغیرهای محیطی مؤثر بر مدل MaxEnt نشان داد که مؤثرترین متغیرهای زیستاقلیمی در پراکنش این گونه، عبارت بودند از متوسط دمای خشکترین فصل سال(BIO 9) با مشارکت 36 درصد در مدل و با مقدار بهینه 25-30 درجه سانتیگراد و بارندگی سردترین فصل سال (BIO 19) با 7/28 درصد مشارکت در مدل و با مقدار کمتر از 100 میلیمتر بهترتیب بهعنوان مهمترین متغیرهای محیطی با بیشترین مشارکت در مدل در مقایسه با دیگر متغیرها، در پراکنش این گونه در رویشگاهش تأثیرگذار بودند. نتیجهگیری کلی: نتایج این پژوهش نشان داد شرایط آب و هوایی عامل تعیینکننده مهم در محدوده جغرافیایی این گونه است. گونه آردوج در منطقه ارسباران نسبت به تغییرات شدید بارندگی و دما حساس است، بهطوریکه با کاهش شدید دما در فصل خشک و افزایش بارندگی در فصل سرد احتمال پراکنش آن در رویشگاه رو به کاهش میرود. بنابراین در دسترس بودن رطوبت برای بقا به نیازهای بومشناختی گونه بستگی دارد. این وضعیت برای دما نیز برقرار است و دامنه دمای فصل خشک عامل مهمی در شرایط مطلوب دمایی برای پراکنش این گونه است و با دمای کمتر از حد آستانه در فصل خشک احتمال پراکنش آن کاهش مییابد، زیرا اثر دما در رشد درختان در مناطق کوهستانی بهدلیل محدودیت منابع است. با استناد بر نتایج این پژوهش میتوان اظهار کرد که تغییرات دما و بارش در آینده بر مناسب بودن رویشگاه این گونه تأثیر میگذارد و پراکنش مکانی آن را تغییر خواهند داد، که یکی از این عوامل در پژوهش حاضر افزایش بارندگی در فصل سرد شناسایی شد. بنابراین نتیجه، محتمل است که تغییرات آب و هوایی بر این گونه اثر گذاشته و تغییراتی را در وسعت پراکنش آن در رویشگاهش به همراه خواهد داشت. با توجه به این یافته، آشکار میشود که پرداختن به تأثیر بالقوه اقلیم بر پراکنش گونهها از اهمیت بالایی برخوردار است. نگاه ویژه به تدوین استراتژیهای حفاظتی مؤثر برای حفظ گونه و تعادل اکوسیستمها در شرایط اجتنابناپذیر تغییرات اقلیمی، همچنین پرداختن به دیگر جنبههای حفاظتی در رویشگاه مانند بررسیهای خاک و زادآوری بسیار مهم است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر اقلیم؛ حفاظت؛ متغیر محیطی؛ مدل MaxEnt | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 140 |
||