آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 197 |
| تعداد مقالات | 1,881 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,226,105 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,628,401 |
بررسی عوامل موثر بر پراکنش و تولید میوه گلابی وحشی (Pyrus syriaca Boiss) در استان آذربایجان غربی | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2026.56847.1797 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم فیض اللهی1؛ سید رستم موسوی میرکلا* 2؛ احمد علیجانپور3؛ جواد اسحاقی راد3 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم و مهندسی جنگل ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران | ||
| 3استاد گروه علوم و مهندسی جنگل ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: محصولات غیرچوبی جنگل بخش جداییناپذیری از اکوسیستمهای جنگلی را تشکیل میدهند و ارتباطی تنگاتنگ با شرایط اجتماعی-اقتصادی جوامع وابسته به جنگل دارند. در منطقه زاگرس، این محصولات از دیرباز نقش مهمی در تأمین معیشت و درآمد خانوارهای محلی ایفا کردهاند. گلابی وحشی (Pyrus syriaca Boiss). بهعنوان گونهای بومی، دارای ارزش اقتصادی، غذایی و دارویی بالایی است. پژوهش حاضر به بررسی عوامل اکولوژیک کلیدی مؤثر بر پراکنش و میزان تولید میوه گلابی وحشی میپردازد و هدف آن شناسایی نواحی مستعد برای استقرار و توسعه این گونه در چشماندازهای تخریبیافته یا کمپوشش جنگلی است. با توجه به محدود بودن مطالعات انجامشده درباره این گونه، این تحقیق میتواند دیدگاههای ارزشمندی برای ارزیابی تناسب رویشگاه و مدیریت پایدار منابع طبیعی فراهم آورد. مواد و روشها: پنج رویشگاه طبیعی گلابی وحشی با شرایط رویشی و پراکنش مناسب در مناطق مارمیشو، درهخان، پردانان، میرآباد و اصلانیک در استان آذربایجان غربی انتخاب شدند. در هر رویشگاه، تودههای جنگلی به وسعت دو هکتار مشخص و بهصورت صددرصد مورد آماربرداری قرار گرفتند. اطلاعات اقلیمی شامل میانگین بارندگی سالانه، میانگین دمای سالانه و بیشینه دمای گرمترین ماه سال از نزدیکترین ایستگاههای هواشناسی استخراج شد. مشخصههای کمی درختان شامل قطر برابر سینه، ارتفاع کل، سطح تاج پوشش، تعداد جستها، منشاء درخت، وضعیت سلامت و تقارن تاج اندازهگیری و ثبت شد. برای بررسی ویژگیهای خاک، از هر توده منتخب سه نمونه خاک مرکب (ابتدا، میانه و انتهای توده) از عمق صفر تا 30 سانتیمتری برداشت و به آزمایشگاه منتقل شد. بافت خاک با روش هیدرومتری بویوکوس، اسیدیته خاک با روش پتانسیومتری، کربن آلی با روش والکی–بلاک، نیتروژن کل با روش کجلدال و پتاسیم قابل جذب با استفاده از عصارهگیری با استات آمونیوم و دستگاه فلیمفتومتر اندازهگیری شد. همنظور برآورد میزان تولید میوه، در هر رویشگاه ۲۰ اصله درخت گلابی وحشی بهصورت تصادفی در امتداد ترانسکتها انتخاب شد و به ازای هر سه درخت، یک اصله بهعنوان واحد نمونه برای برآورد عملکرد میوه در نظر گرفته شد. تعداد میوههای هر درخت نمونه به روش شمارش بصری تعیین گردید و میانگین وزن میوه با توزین ۳۰ عدد میوه بهصورت تصادفی محاسبه شد. در نهایت، میزان تولید میوه هر درخت بر اساس حاصلضرب تعداد میوهها در میانگین وزن آنها برآورد گردید. بهمنظور تجزیهوتحلیل آماری، دادههای حاصل از تودههای مورد مطالعه و نمونههای خاک در نرمافزار SPSS وارد شد. پیش از انجام آزمونهای آماری، نرمال بودن دادههای کمی با استفاده از آزمون کولموگروف–اسمیرنوف بررسی گردید. پس از تأیید نرمال بودن دادهها، از آزمون تجزیه واریانس یکطرفه (ANOVA) و آزمون چنددامنهای دانکن برای مقایسه و گروهبندی میانگین متغیرهای مورد بررسی در رویشگاههای مختلف استفاده شد. بهمنظور بررسی روابط بین قطر برابر سینه (DBH)، ارتفاع کل درخت و سطح تاجپوشش، تحلیلهای رگرسیونی بهکار گرفته شد. متغیرهای کیفی با استفاده از آزمون ناپارامتری کروسکالوالیس مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین، برای شناسایی مهمترین عوامل خاکی مؤثر بر تولید میوه، از تحلیل مؤلفههای اصلی(PCA) استفاده شد. یافتهها: بین مناطق مورد مطالعه از نظر قطر برابر سینه، منطقه میرآباد با میانگین قطر برابر سینه 8/21سانتیمتر بیشترین مقدار را داشت، درحالیکه منطقه پردانان با 78/10سانتیمتر کمترین مقدار را نشان داد. بیشترین قطر برابر سینه در منطقه میرآباد 45 سانتیمتر و کمترین مقدار در منطقه اصلانیک با 7/5 سانتیمتر اندازهگیری شد. از نظر ارتفاع نیز بیشترین میانگین در منطقه میرآباد با 22/6 متر و کمترین میانگین در منطقه اصلانیک با 49/3 متر به دست آمد. بیشترین ارتفاع در منطقه درهخان با 14/6 متر و کمترین ارتفاع در مناطق اصلانیک و مارمیشو با 7/1 متر ثبت شد. در خصوص سطح تاج پوشش، منطقه میرآباد با میانگین 76/5 مترمربع بالاترین مقدار و منطقه اصلانیک با77/3 مترمربع پایینترین مقدار را دارا بود. بیشترین سطح تاج پوشش در مناطق درهخان و میرآباد برابر با 31 مترمربع و کمترین مقدار در منطقه درهخان با 07/0 مترمربع اندازهگیری شد. نتایج بهدستآمده نشان داد که از نظر قطر برابر سینه، ارتفاع کل و میانگین قطر تاج، اختلاف معنیداری بین مناطق وجود دارد. میانگین محصول در مناطق مختلف به ترتیب برای میرآباد (4/86 کیلوگرم)، درهخان (5/63 کیلوگرم)، پردانان (7/46 کیلوگرم)، مارمیشو (7/51 کیلوگرم) و اصلانیک (9/33 کیلوگرم) به ازای هر درخت محاسبه شد. بیشترین میزان تولید میوه مربوط به منطقه میرآباد و کمترین میزان تولید مربوط به منطقه اصلانیک بود. نتیجه گیری کلی: بر اساس نتایج بدست آمده از پنج منطقه، درختان گلابی وحشی سازگاری خوبی با شرایط فیزیوگرافیک مختلف اعم از ارتفاع و شیب از خود نشان دادند. به طوریکه از شیبهای صفر تا 45 درصد و از ارتفاع 1300 تا 1760متر از سطح دریا و در جهتهای مختلف شمالی، جنوبی، و شرقی پراکنش داشته است. از نظر وضعیت خاک نیز در مناطق با ویژگیهای فیزیکو-شیمیایی مختلف خاک به خوبی سازگاربوده اند و در مناطقی که میزان پتاسیم بالاتر بود (مناطق درهخان و مارمیشو)، محصول بهتری از نظر اندازه میوه و میانگین محصول درخت موجود بوده است. از نظر سازگاری با شرایط آب و هوایی، این گونه در مناطقی با اقلیم نیمه مرطوب تا مرطوب سازگار بوده و از نظر مشخصههای رویشی (قطر برابر سینه، ارتفاع ، سطح تاج پوشش و جستگروه) در وضعیت مناسبی قرار داشتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گلابی وحشی؛ تولید میوه؛ مشخصههای کمی؛ رویشگاه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 93 |
||