آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 201 |
| تعداد مقالات | 1,915 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,302,341 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,680,324 |
پتانسیل کنترل بیولوژیک Lecanicillium lecanii به همراه حشرهکش گیاهی ® Bino2 علیه آفت مهم جنگل، Tortrix viridana L. | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2026.56818.1795 | ||
| نویسندگان | ||
| شهرام آرمیده* 1؛ مهدیه موسوی2؛ سمانه اکبری3 | ||
| 1گروه گیاه پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه | ||
| 21. Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture Science, Urmia University, Urmia, Iran | ||
| 3Plant Protection Departement, Agriculture Faculty, Urmia University, Urmia, Iran. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: پروانه جوانهخوار بلوط Tortrix viridana L. یکی از مهمترین آفات مخرب جنگلهای بلوط است که با تغذیه از جوانه و برگهای در حال رشد درختان، موجب اختلال در فرایند فتوسنتز، کاهش رشد، خزان زودرس و در نهایت زوال تدریجی پوشش جنگلی میشود. در جنگلهای زاگرس که اهمیت زیستمحیطی، اقتصادی و تاریخی ویژهای دارند، خسارتهای مداوم این آفت تهدیدی جدی برای پایداری اکوسیستم محسوب میشود. با توجه به محدودیتهای بهرهگیری از سموم شیمیایی نظیر خطرات زیستمحیطی، ایجاد مقاومت و آسیب به موجودات غیرهدف، استفاده از عوامل زیستی و ترکیبات گیاهی در چارچوب مدیریت تلفیقی آفات به عنوان راهکاری پایدار رو به گسترش است. در این راستا، قارچهای بیماریزای حشرات به دلیل توانایی در ایجاد عفونت فعال، دامنه میزبانی گسترده و اثرگذاری در شرایط متنوع محیطی، جایگاه ویژهای یافتهاند. یکی از قارچهای شناختهشده در این گروه، Lecanicillium lecanii است که با نفوذ مستقیم از طریق کوتیکول و تکثیر در همولنف، منجر به مرگ میزبان میگردد و افزون بر آن، اثرات بازدارندهای بر رفتار تغذیه و تولیدمثل آفات اعمال میکند. از سوی دیگر، حشرهکشهای گیاهی مانند بینو2 که بر پایه عصاره ریشه گیاه تلخهبیان (Sophora flavescens) تولید شدهاند، به دلیل دارا بودن ترکیبات فعال آلکالوئیدی (ماترین، سوفوکارپین و …) اثرات حشرهکشی، ضد تغذیهای و اختلال در تنظیم عصبی و هورمونی آفات نشان داده و در عین حال نسبت به سموم شیمیایی از ایمنی زیستمحیطی بالاتری برخوردارند. ترکیب این دو عامل زیستی و گیاهی میتواند موجب همافزایی اثرات، کاهش مصرف مواد شیمیایی و افزایش پایداری در کنترل آفات گردد. بر این اساس، ارزیابی سازگاری و اثرات زیرکشندگی این ترکیبات بر فراسنجههای جمعیتی آفت، یکی از الزامات توسعه برنامههای کنترل تلفیقی محسوب میشود. مواد و روشها: پژوهش حاضر با هدف بررسی سازگاری قارچ L. lecanii ایزوله 229 با حشرهکش گیاهی بینو2 و نیز ارزیابی اثرات کشندگی و زیرکشندگی این دو عامل در کنترل لاروهای آفت پروانه جوانهخوار بلوط تحت شرایط آزمایشگاهی انجام شد. در ابتدا، تخمهای آفت از جنگلهای پردانان پیرانشهر جمعآوری و لاروهای سن سوم و چهارم تحت شرایط کنترلشده پرورش داده شدند. سپس زیستسنجی قارچ در غلظتهای 104 تا 108 کنیدیوم در میلیلیتر روی لاروها انجام و میزان مرگومیر پس از 9 روز ثبت شد. مشابه این روش، زیستسنجی حشرهکش بینو2 نیز با تهیه غلظتهای مختلف بر اساس دوز توصیهشده و ثبت مرگومیر 24 و 48 ساعت پس از تیمار اجرا گردید. علاوه بر این، جهت بررسی سازگاری قارچ با بینو2، درصد جوانهزنی کنیدیها در محیطهای حاوی غلظتهای مختلف سم شامل نصف، برابر و دو برابر دوز توصیهشده اندازهگیری شد. برای ارزیابی اثرات زیرکشندگی، لاروهای تیمار شده با LC25 هر عامل بهصورت مجزا و نیز ترکیب LC12.5 قارچ + LC12.5 بینو2 مورد بررسی قرار گرفتند و فراسنجههای جدول زندگی شامل بقا، طول دورههای رشدی، طول عمر حشره کامل، توان تولیدمثل و شاخصهای رشد جمعیتی نظیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r), نرخ خالص تولیدمثل (R₀), میانگین طول مدت یک نسل (T) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) با روش جدول زندگی دوجنسی محاسبه شد. یافتهها: نتایج زیستسنجیها بیانگر وابستگی مرگومیر لاروها به غلظت هر دو عامل بود. مقدار LC50 قارچ L. lecanii ایزوله 229 به ترتیب برای لاروهای سن سوم و چهارم برابر با 105×01/2 و 105×78/7 کنیدیوم در میلیلیتر برآورد شد. همچنین LC50 بینو2 روی لاروهای سن سوم و چهارم پس از 48 ساعت به ترتیب 275.50 و 308.09 میکرولیتر بر لیتر تعیین گردید. نتایج ارزیابی سازگاری نشان داد که غلظت نصف دوز توصیهشده بینو2 هیچگونه بازدارندگی معناداری بر جوانهزنی کنیدیها نداشته و بیش از 92 درصد جوانهزنی ثبت شد؛ اما در دوز توصیهشده، بازدارندگی بیشتر و در دو برابر دوز توصیهشده، توقف کامل جوانهزنی مشاهده گردید. این امر نشاندهنده سازگاری قابل قبول در غلظتهای پایین و لزوم رعایت احتیاط در کاربردهای بالا است. بررسی اثرات زیرکشندگی نشان داد که همه تیمارها شامل LC25 قارچ، LC25 بینو2 و اختلاط LC12.5+LC12.5 تأثیر معنیداری بر پارامترهای زیستی آفت داشتند. در تمامی تیمارها طول دوره نابالغ افزایش یافته و حشرات کامل حاصل طول عمر کوتاهتری نسبت به شاهد نشان دادند. همچنین تولیدمثل و شاخصهای رشد جمعیتی بهطور معنیداری کاهش یافت. کاهش در نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) و نرخ خالص تولیدمثل (R₀) در تیمار اختلاط بیشتر از تیمارهای منفرد مشاهده شد که بیانگر ارتباط همافزای دو عامل در تضعیف توان رشد و بقای جمعیت آفت است. علاوه بر این، افزایش معنیدار میانگین طول مدت یک نسل (T) در تیمارهای آزمایشی نشاندهنده کند شدن روند تکامل جمعیت آفت در نسلهای آتی میباشد. نتیجهگیری کلی: در مجموع، نتایج این مطالعه ثابت کرد که قارچ L. lecanii 229 و حشرهکش گیاهی بینو2 هر دو قابلیت قابل توجهی در کنترل پروانه جوانهخوار بلوط دارند و کاربرد همزمان آنها در غلظتهای مناسب میتواند منجر به کاهش مصرف دوزهای بالاتر و افزایش اثربخشی گردد. از آنجا که اختلاط زیرکشنده سبب تضعیف جمعیت آفت و کاهش توان پویایی آن شد، این راهبرد میتواند در برنامههای مدیریت تلفیقی آفت جوانهخوار بلوط بهعنوان گزینهای سازگار با محیط زیست مدنظر قرار گیرد. با توجه به نتایج امیدوارکننده آزمایشگاهی، پیشنهاد میشود بررسیهای مزرعهای برای ارزیابی پایداری و کارایی این روش در شرایط واقعی جنگل انجام شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آفتکش گیاهی؛ قارچهای بیماریزای حشرات؛ کنترل تلفیقی؛ Tortrix viridana | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 243 |
||