آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 190 |
| تعداد مقالات | 1,817 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,100,601 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,521,592 |
بررسی نقش اقتصادی و اجتماعی زراعت چوب در توسعه کارآفرینی روستایی (منطقه مورد بررسی: استان گیلان) | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2025.56612.1783 | ||
| نویسندگان | ||
| ساره حسینی* 1؛ رامین نقدی2؛ سپیده دلخوش3؛ شمیم خجسته دلدار3؛ هانیه علینژاد4 | ||
| 1استادیار، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران | ||
| 2استاد، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران | ||
| 4دانشجوی کارشناسی علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: کارآفرینی یکی از مؤثرترین راهکارهای ارتقاء اقتصادی و اجتماعی نواحی روستایی است. فرآیندی که با ایجاد کسبوکارهای کوچک و متوسط به افزایش درآمد، کاهش نرخ بیکاری، جلوگیری از مهاجرت بیرویه روستاییان به شهرها، بهبود کیفیت زندگی و توانمندسازی آنها منجر میشود. کارآفرینی با زراعت چوب بهویژه با محوریت درخت صنوبر، به عنوان یک فعالیت اقتصادی نوآورانه و پایدار، ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال، تأمین مواد اولیه صنایع چوبی، حفاظت از منابعطبیعی و ارائه خدمات محیطزیستی دارد. درخت صنوبر به دلیل ویژگیهایی چون رشد سریع، سازگاری با شرایط اقلیمی شمال کشور، قابلیت کشت تلفیقی با محصولات زراعی نقش مؤثری در زراعت چوب دارد. شهرستانهای استان گیلان به ویژه شهرستان صومعهسرا با توجه به شرایط اقلیمی مساعد، خاک حاصلخیز و سطح بالای آب زیرزمینی از پتانسیل بالایی برای توسعه زراعت چوب برای کارآفرینی برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش اقتصادی و اجتماعی زراعت چوب در توسعه کارآفرینی روستایی از دیدگاه زارعان صنوبر در استان گیلان است تا با تحلیل دقیق ابعاد مختلف این فعالیت، راهکارهایی برای توسعه پایدار روستایی ارائه شود. مواد و روشها: پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شده است که ترکیبی از دادههای کمی و کیفی را در برمیگیرد. ابزار اصلی گردآوری دادهها، پرسشنامهای ساختارمند بود که با بهرهگیری از نظرات کارشناسان، متخصصان علوم و مهندسی جنگل و خبرگان حوزه زراعت چوب طراحی شد. این پرسشنامه شامل سؤالاتی در چهار بُعد اصلی کارآفرینی شامل فردی، اقتصادی، مدیریت-فناوری و اجتماعی است. روایی محتوایی پرسشنامهها با تأیید خبرگان و پایایی آنها با استفاده از آماره آلفای کرونباخ برابر با 0/93 محاسبه شد که نشاندهنده اعتبار بالای ابزار تحقیق است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۶۰ نفر از زارعان فعال در حوزه زراعت چوب درخت صنوبر در استان گیلان بوده است که با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. انتخاب این روش به دلیل پراکندگی جغرافیایی زارعان و تمرکز فعالیتهای زراعت چوب در مناطق خاصی از استان صورت گرفت. دادههای گردآوریشده با استفاده از نرمافزارهای آماری و روش تحلیل عاملی اکتشافی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در تحلیل عاملی، مشخصههای بار عاملی، مقدار ویژه و درصد واریانس تبیینشده برای هر عامل بررسی شد. همچنین برای افزایش دقت تحلیل، از چرخش واریماکس استفاده شد تا ساختار عوامل بهصورت واضحتری نمایان شود. علاوه بر تحلیل کمی، در بخش کیفی نیز نظرات زارعان درباره چالشها، فرصتها و انگیزههای آنان برای ورود به زراعت چوب جمعآوری و تحلیل شد. یافتهها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل دادهها نشان داد که زراعت چوب از منظر اجتماعی تأثیر قابل توجهی بر بهبود کیفیت زندگی روستاییان دارد. حدود ۵۵٪ از پاسخدهندگان معتقد بودند که فعالیت در حوزه زراعت چوب موجب ارتقاء سطح رفاه خانوار، افزایش امنیت اقتصادی و کاهش وابستگی به مشاغل فصلی (بهبود کیفیت زندگی مردم روستایی) شده است. همچنین 22٪ از زارعان تأکید داشتند که این فعالیت توانسته فرصتهای شغلی جدیدی برای جوانان روستایی (ایجاد فرصتهای شغلی) فراهم آورد و از مهاجرت آنان به شهرها جلوگیری کند. از اینرو 76/67% از آنان علاقهمند به شرکت در دورههای آموزشی و استفاده از فناوریهای نوین برای بهبود عملکرد بودند. از منظر اقتصادی، با توجه به چالشهای متعدد کشاورزی در سالهای اخیر مانند کاهش درآمد، افزایش هزینههای تولید و نوسانات بازار، 81/67٪ از پاسخدهندگان تمایل خود را به ادامه سرمایهگذاری در زراعت چوب ابراز کردند. این آمار نشاندهنده اعتماد بالای زارعان به پایداری و سودآوری این فعالیت است. همچنین بسیاری از زارعان اظهار داشتند که زراعت چوب نسبت به دیگر فعالیتهای کشاورزی، بازدهی اقتصادی بیشتری دارد و با توجه به دوره رشد کوتاهتر گونههای صنوبر، امکان بازگشت سرمایه در مدت زمان مناسب فراهم است. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که بُعد اقتصادی با مقدار ویژه 4/92توانسته است 38/45٪ از واریانس کل را تبیین کند و نسبت به دیگر ابعاد بهویژه بُعد اجتماعی نقش مؤثرتری در کارآفرینی روستایی ایفا نماید. این یافته بیانگر آن است که انگیزههای اقتصادی مانند درآمدزایی، کاهش ریسک مالی و افزایش بهرهوری منابع، محرک اصلی ورود روستاییان به زراعت چوب است. نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش، زراعت چوب با محوریت درخت صنوبر، به عنوان یک فعالیت اقتصادی پایدار، نقش مهمی در توسعه کارآفرینی روستایی ایفا میکند. این فعالیت نه تنها به تأمین نیاز چوبی کشور کمک میکند بلکه با ایجاد اشتغال، افزایش درآمد، بهبود کیفیت زندگی و کاهش فشار بر جنگلهای طبیعی، زمینهساز توسعه پایدار در نواحی روستایی است. همچنین زراعت چوب میتواند به عنوان راهکاری برای مقابله با چالشهای زیستمحیطی مانند تغییرات اقلیمی، فرسایش خاک و کاهش منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به نتایج تحقیق، پیشنهاد میشود که سیاستهای حمایتی و تشویقی برای صنوبرکاران مانند ارائه تسهیلات مالی، تضمین خرید محصولات، بیمه محصولات زراعت چوب و ایجاد بازارهای محلی و منطقهای برای فروش چوب تدوین شود. همچنین برگزاری دورههای آموزشی برای ارتقاء دانش فنی زارعان، معرفی گونههای تندرشد و مقاوم، و توسعه زیرساختهای لازم برای فرآوری چوب میتواند به افزایش بهرهوری و سودآوری این فعالیت کمک کند. در سطح کلان، توسعه زراعت چوب باید به عنوان بخشی از راهبرد ملی در حوزه منابع طبیعی و توسعه روستایی مورد توجه قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فناوری؛ اقتصاد سبز؛ سیاستهای حمایتی؛ توسعه؛ صومعهسرا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 15 |
||