| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 212 |
| تعداد مقالات | 2,005 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,506,141 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,833,782 |
ارزیابی پیامدهای بازسازی شبکة جاده در جنگل گیان با روش تحلیلی SWOT | ||
| پژوهش و توسعه جنگل | ||
| دوره 12، شماره 2، شهریور 1405، صفحه 219-239 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jfrd.2025.56549.1781 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی زارعی لطفیان1؛ فرهاد قاسمی آقباش* 2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران | ||
| 2استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و هدف: جنگل گیان، تنها بازمانده جنگلهای بلوط غرب در استان همدان، از ارزش بومشناختی و تفرجگاهی بالایی برخوردار است. آسفالت شدن جاده دسترسی، ضمن تسهیل رفتوآمد، موجب افزایش چشمگیر گردشگران و تشدید فشار بر این بومسازگان شده است. در مقابل، دیدگاههای متفاوتی درباره مدیریت جنگل وجود دارد؛ برخی بر حفاظت کامل و برخی بر توسعه زیرساختهای گردشگری تأکید دارند. با توجه به وابستگی بخشی از معیشت ساکنان محلی به این جنگل، حذف گردشگری یا قرق کامل آن امکانپذیر نیست، اما تردد بیضابطه، کوبیدگی خاک، روشن کردن آتش و تخریب پوشش گیاهی، پایداری جنگل را تهدید میکند. ازاینرو، این پژوهش با استفاده از دیدگاه ذینفعان، نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدهای ناشی از بازسازی جاده را ارزیابی و راهبردهای مناسب برای مدیریت پایدار جنگل گیان را ارائه میکند. مواد و روشها: در این پژوهش، وضعیت جنگل گیان و راهبردهای مدیریتی آینده آن با استفاده از تحلیل SWOT و بر پایه دیدگاه کارشناسان ارزیابی شد. در مرحله نخست، 35 پرسشنامه باز در میان کارشناسان اداره منابع طبیعی، اداره حفاظت محیطزیست، اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شهرداری گیان و پژوهشگران مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان توزیع شد تا نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدهای مرتبط با جنگل شناسایی شوند. پس از جمعبندی پاسخها، پرسشنامه دوم برای تعیین اهمیت هر عامل بر اساس طیف پنجدرجهای لیکرت تهیه و تکمیل شد. سپس برای هر عامل، ضریب وزنی بین صفر تا یک با توجه به میزان اهمیت آن اختصاص یافت و عوامل داخلی (قوت و ضعف) و خارجی (فرصت و تهدید) در ماتریسهای ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و خارجی (EFE) تحلیل شدند. امتیاز نهایی هر عامل از حاصلضرب ضریب وزنی در امتیاز آن محاسبه شد تا سهم واقعی عوامل در وضعیت جنگل مشخص شود. در ادامه، میانگین، کمینه و بیشینه امتیاز عوامل در سازمانهای مختلف محاسبه و بر اساس نتایج حاصل از ماتریسهای داخلی و خارجی، راهبرد مدیریتی مناسب هر سازمان و در نهایت راهبرد کلی مدیریت آینده جنگل تعیین شد. یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین بیشینة نظرهای کارشناسان ادارههای ذیربط در مورد عامل داخلی قوت بازسازی شبکة جادههای جنگلی گیان بازرسی مامورین (94/3) و کمینة آن مربوط به دسترسی پژوهشگران (17/3) است. میانگین بیشینه نظرهای کارشناسان ادارههای مربوطه در مورد عامل داخلی، ضعف بازسازی شبکه جادههای جنگلی گیان تراکم نامناسب جاده (75/3) و کمینه آن مربوط به ایمنی پایین جاده (72/2) است. همچنین یافتههای پژوهش، نشان داد که عوامل مدیریت واحد و توانمندسازی جوامع از نظر کارشناسان دارای میانگین بیشینه بوده (17/4) درحالیکه جاده دوچرخهسواری و پیادهروی (00/3) دارای کمترین مقدار است. یافتههای پژوهش در خصوص میانگین بیشینه و کمینة عامل خارجی تهدید در ادارههای مختلف نشان داد که عامل تهدید ذخایر ژنتیکی (28/4) دارای بیشترین مقدار و ساخت تاسیسات (33/3) نیز کمترین مقدار را بهخود اختصاص داده بود. بر اساس یافتههای پژوهش، مهمترین عامل قوت، خدمات مربوط به جنگل (انجام عملیات بهرهبرداری و فعالیتهای جنگلشناسی، مدیریت حقآب بهرهبرداران، دسترسی بهتر به درختان برای آبیاری تکمیلی، دسترسی سریع به مناطق آتشگرفته در مواقع آتشسوزی و غیره) است. بر اساس نتایج، پایین بودن سطح استاندارد ایمنی جاده و استفاده از مصالح نامناسب جاده از ضعفهای مهم بازسازی شبکه جادههای جنگلی گزارش شد. بیشترین امتیاز عامل فرصت به مدیریت واحد تمامی امکانات اقتصادی، طبیعی، فرهنگی و تاریخی توسط شورای منتخب ادارههای ذیربط جنگل تعلق گرفت. در خصوص عامل خارجی تهدید نیز مهمترین عامل، بالا رفتن هزینههای مدیریتی درنظر گرفته شد. نتیجهگیری: در کل بر اساس یافتههای پژوهش مشخص شد که مهمترین عامل قوت خدمات مربوط به جنگل است. پایین بودن سطح استاندارد ایمنی جاده و استفاده از مصالح نامناسب جاده نیز از مهمترین ضعفهای موجود بود. در ارتباط با عامل خارجی فرصت، بیشترین امتیاز به مدیریت واحد تمامی امکانات اقتصادی، طبیعی، فرهنگی و تاریخی توسط شورای منتخب ادارههای ذیربط بهمنظور پیشبرد همهجانبة اهداف محیطزیستی، گردشگری و اقتصاد جوامع محلی در جنگل گیان تعلق گرفت. همچنین، بررسی عوامل خارجی تهدید نشان داد که افزایش هزینههای مدیریتی مهمترین عامل تهدیدکننده محسوب میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| راهبرد؛ جادة جنگلی؛ جنگل گیان؛ نقاط ضعف و قوت | ||
| مراجع | ||
|
Adedeji, O. A.; Olafiaji, E. M.; Omole, F. K.; Olanibi, J. A.; Yusuff, L., An assessment of the impact of road transport on rural development: A case study of Obokun Local Government Area of Osun State, Nigeria. British Journal of Environmental Sciences 2014, 2 (1), 34–48. Akay, A. E., Minimizing total costs of forest roads with computer-aided design model. Sadhana 2006, 31, 621–633. Amalindo, H.; Saggaff, A.; Arliansyah, J., The role of road database in supporting road network development analysis for regional development. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 2021, 830, 012083. DOI:10.1088/1755-1315/830/1/012083. Caliskan, E., Environmental impacts of forest road construction on mountainous terrain. Iranian Journal of Environmental Health Sciences & Engineering 2013, 10 (23), 1–8. Daoutis, Ch.; Kantartzis, A.; Tampekis, S.; Stergiadou, A.; Arabatzis, G., The application of SWOT-AHP analysis in the design and construction of forest road network. Proceedings of the 10th International Conference on Information and Communication Technologies in Agriculture, Food and Environment (HAICTA 2022); Athens, Greece, 2022. Derikvand, M.; Ghasemi Aghbash, F.; Adeli, K.; Gholamrezaei, S., Assessing the effects of the construction of the Khorramzal Highway on the socio-economic issues of forest-dwelling villagers (Case study: Qale Nasir Village, Lorestan Province). Journal of Plant Ecosystem Conservation 2019, 7 (15), 237–252. (In Persian). Geravand, Y.; Hosseini, S. M.; Najafi, A.; Falahtkar, S., Presenting environmental strategies for forest roads using the SWOT method. Environmental Science and Technology 2024, 26 (6), 91–108. (In Persian). Lotfalian, M.; Parsakhoo, A., Forest Road Network Planning; Ayizh: Tehran, 2012; p 168. (In Persian).
Malik, A.; Santi, N. A., Assessment of forest road network alternatives in forest harvesting activity. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 2021, 1075, 012010. DOI:10.1088/1755-1315/1075/1/012010. Matisone, I.; Zumberga, A.; Libiete, Z.; Gerra-Inohosa, L.; Jansons, J., The impact of forest infrastructure reconstruction on expansion of potentially invasive plant species: First results from a study in Latvia. Journal of Forest Science 2018, 64 (8), 353–357. Okyere Dokyi, G.; Kwakwa Osei, K.; Tookey, J.; Ebun Rotimi, F., A SWOT analysis of stakeholder perspectives on the strategic application of economic sustainability indicators in Ghana’s road infrastructure development. International Journal of Sustainable Transportation 2025, 19 (5), 375–392. Parlindungan, Ch.; Adisasmita, S. A.; Manusawai, J.; Sineri, A. S., Analysis of road network system development plans and strategies in West Papua. GSC Advanced Research and Reviews 2023, 15 (2), 148–161. Rahbari Sisakht, S.; Moayeri, M. H.; Abdi, E.; Rahmani, R.; Pahlavani, M. H., Assessing the edge effect of forest road geometric plan in various forest types on plants biodiversity of adjacent stands (Case study: District No. 1 Dr. Bahram-nia Forest, Gorgan). Journal of Forest Research and Development 2018, 4 (2), 145–160. (In Persian). Rezaei Motlagh, A.; Parsakhoo, A.; Adeli, K.; Moayeri, M. H., Investigating the effect of forestry road network development on services to communities in forest villages (Case study: Chegeni region of Lorestan Province). Journal of Forest Research and Development 2018, 4 (2), 257–271. (In Persian). Sadeghi, T.; Taleb Bidokhti, A.; Sedaghat, R., Developing advertising strategies related to pistachio exports in Kerman Province using the SWOT method. Agricultural Economics 2011, 5 (1), 123–142. (In Persian). Salehi, A.; Rahbari Sisakht, S.; Jahangirian, S., Assessment of planning status of roads in Yasouj Forest Park from the natural landscape aspects. Iranian Journal of Forest 2015, 7 (3), 377–388. (In Persian). Sobhani, P.; Danehkar, A., Identifying factors affecting the development of sustainable nature-based tourism from tourists' viewpoints of Khamir mangrove forests, Qeshm. Journal of Forest Research and Development 2024, 9 (4), 553–569. (In Persian). Talebi, M.; Majnoonian, B.; Makhdoom, M.; Abdi, A.; Omid, M., Designing a forest road network for tourism development in Arasbaran protected area using geographic information systems. Remote Sensing and Geographic Information Systems in Natural Resources 2018, 9 (1), 93–112. (In Persian). Tanjung, R. P.; Purwoko, A.; Lubis, R. A., The impact of road infrastructure on regional development in South Labuhanbatu Regency, North Sumatra Province, Indonesia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 2023, 1188, 012022. DOI:10.1088/1755-1315/1188/1/012022. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 221 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 51 |
||