آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 207 |
| تعداد مقالات | 1,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,408,463 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,760,668 |
تحلیل لایحه اصلاحات ارضی در ایران: از تصویب تا واکنشها | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 3، آذر 1403، صفحه 12-27 اصل مقاله (845.43 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2024.55703.1015 | ||
| نویسنده | ||
| زینب قنبری نژاد* | ||
| گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از سیاستهای کلان و بحثبرانگیز دولت پهلوی، تصویب لایحه اصلاحات ارضی در دهه 1340ش بود. هدف آن تغییر ساختار مالکیت زمین و بهبود وضعیت کشاورزان بوده است. این لایحه با واکنشهای مختلفی از سوی گروههای مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی روبهرو شد. از یکسو، موافقان این لایحه آن را اقدامی برای کاهش فقر و ایجاد عدالت اجتماعی در روستاها تلقی میکردند و معتقد بودند که این تغییرات میتواند به نوسازی ساختار کشاورزی کشور بینجامد. از سوی دیگر، مخالفان لایحه، بهویژه مالکان و برخی نیروهای سیاسی، آن را تهدیدی برای منافع و اقتدار خود میدیدند و از پیامدهای ناخواسته آن نگران بودند. پژوهش حاضر با تحلیل عمیق دیدگاههای موافق و مخالف نسبت به اصلاحات ارضی و با روش توصیفی تحلیلی به بررسی دلایل هر یک از این واکنشها میپردازد. سؤال پژوهش حاضر این است که چه عوامل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی موجب بروز واکنشهای متفاوت به لایحه اصلاحات ارضی در ایران شد و چگونه این واکنشها بر اجرای این لایحه تأثیر گذاشتند؟ یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد موافقان اصلاحات ارضی در دوران تاریخی موردبررسی، گروههای سیاسی مختلف در ایران از جمله مارکسیستها بودند که هرکدام مواضع خاصی در قبال مسائل دهقانی و اصلاحات ارضی داشتند. احزاب مختلف چپگرا در ایران، بهرغم اختلافات در رویکردها و راهحلها، بهطورکلی بر ضرورت اصلاحات ارضی و تغییر در نظام مالکیت تأکید داشتند. مخالفان اصلاحات ارضی در ایران، که بهطور رسمی در دهه ۱۳۴۰ ش با اصلاحات ارضی و سیاستهای انقلاب سفید آغاز شد، طیف وسیعی از گروههای سیاسی و مذهبی، رهبران روحانی و شخصیتهای وابسته به دربار را شامل میشد. این مخالفتها از منظرهای گوناگون، از قانونی و اقتصادی تا مذهبی و سنتی شکل میگرفت و از گروههای مختلفی نظیر جبهه ملی، نهضت آزادی، برخی روحانیون برجسته و حتی افراد نزدیک به دربار شاهنشاهی نشأت میگرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصلاحات ارضی؛ محمدرضاشاه؛ کشاورزی؛ عدالت اجتماعی؛ موافقان و مخالفان | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابراهامیان، یورواند. (1377). ایران بین دو انقلاب. ترجمه کاظم فیروزمند. تهران: نشر مرکز.
ازغندی، علیرضا. (1394). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران (1320-1357). تهران: انتشارات سمت.
اشرف، احمد. (1383). از انقلاب سفید تا انقلاب اسلامی. ترجمه محمدسالار کسرایی. فصلنامه علمی پژوهشی متین، 22، 109-141.
امینی، ایرج. (1388). بر بال بحران زندگی سیاسی علی امینی. تهران: نشر ماهی.
امینی، علیرضا و ابوالحسن شیرازی، سیدعلیرضا. (1395). تحولات سیاسی و اجتماعی ایران. تهران: نشر قومس.
پرتویی، کتایون. (1378). رفراندوم در ایران. تهران: انتشارات جنگ دانش.
دکتر امینی به روایت اسناد ساواک. (1379). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
روزنامه اطلاعات، 11/9/1338، ش 10078.
روزنامه اطلاعات، 15/9/1338، ش 10081.
روزنامه اطلاعات، 18/10/ 1341، ش 10701
روزنامه خواندنیها، 12/10/ 1340، ش 30.
روزنامه خواندنیها، 26/10/1340، ش 34.
روزنامه خواندنیها، 4/9/1340، ش 19.
روزنامه خواندنیها،3/11/1340، ش 36.
روزنامه رهبر 27/3/1325، ش 745 و ش 746.
روزنامه سروش، 9/3/ 1325، ش 244.
روزنامه سروش،16/3/ 1325. ش 246.
روزنامه کیهان، 20/2/1341، ش 5361.
روزنامه کیهان،20/2/1341، ش 5361.
ساکما (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران) 1037-293-98
فرهمند، جلال. (1383). کودتای سفید-اسنادی از اصلاحات ارضی. تاریخ معاصر، 31، 260. https://ensani.ir/file/download/article
فن هونبت، جرج (1341). «اقلیت در ایران» خواندنیها، 2/11/1341، 36.
کاتوزیان، همایون. (1402). اقتصاد سیاسی ایران. ترجمه محمدرضا نفیسی. تهران: انتشارات مرکز.
کدی، نیکی. (1369). ریشههای انقلاب در ایران. ترجمه عبدالرحیم گواهی. تهران: انتشارات قلم.
کیانوری، نورالدین. (1371). خاطرات. تهران: انتشارات اطلاعات.
لمتون، آن. (1394). اصلاحات ارضی در ایران 1345-1340. ترجمه مهدی اسحاقیان. تهران: امیرکبیر.
مقصودی، مجتبی. (1393). تحولات سیاسی و اجتماعی ایران. تهران: انتشارات روزبه.
ملک، حسین. (1337). «تحدید مالکیت». اطلاعات. چهارشنبه 20 بهمن. ش 10136.
ملکی، خلیل. (1337). «تحدید مالکیت یا اصلاح رژیم مالکیت». اطلاعات. دوشنبه 5 آذر، ش 1008.
مؤمنی، باقر. (1359). مسئله ارضی و جنگ طبقاتی در ایران. تهران: انتشارات پیوند.
نیمه پنهان. (بی تا). به کوشش دفتر پژوهشهای مؤسسه کیهان. تهران: انتشارات کیهان.
هوگلند، اریک. (1381). زمین و انقلاب در ایران 60-1340. ترجمه فیروز مهاجر. تهران: انتشارات شیرازه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,644 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 598 |
||