آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 207 |
| تعداد مقالات | 1,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,410,500 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,760,885 |
بررسی تأثیر تقیه بر تغییر کیش و روابط فرقهها در ایران (از ورود اسلام به ایران تا پایان دورة سلجوقی) | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 2، شهریور 1403، صفحه 33-44 اصل مقاله (809.21 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2024.55585.1011 | ||
| نویسندگان | ||
| ساسان طهماسبی* 1؛ محمود رضا کوه کن2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در قرون نخستین اسلامی، ایران شاهد تحولات گستردهای در عرصة دینی بود، زیرا علاوه بر گرویدن ایرانیان به دین اسلام، فرقههای متعددی اعم از فرقههای اسلامی و التقاطی در ایران پدیدار شدند و برای کسب قدرت سیاسی و جلب پیروان بیشتر، با یکدیگر به رقابت و کشمکش پرداختند. چون تقیه یکی از عوامل تأثیرگذار در این تحولات و منازعات بود، در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی- استنتاجی نقش تقیه در تحولات دینی ایران در سدههای نخستین اسلامی بررسی و تحلیل میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که پیروان بیشتر فرقهها و کیشها مانند زرتشتیان، خرمدینان، سپیدجامگان، شیعیان امامیه، اسماعیلیه، اهل سنت و برخی از شاخههای زیدیه و خوارج در مقابل خطرات و تهدیدات، بهناچار تقیه میکردند، اما برخی از فرقهها مانند زندقه و دستههایی از خوارج مانند ازارقه و زیدیه با تقیه مخالف بودند؛ درنتیجه، بهآسانی در معرض تعقیب و شکنجه قرار میگرفتند و با سرعت بیشتری از بین رفتند. توسل به تقیه تأثیری دوگانه به دنبال داشت، زیرا برخی فرقهها با قرار گرفتن زیر چتر تقیه، از خودشان در مقابل تهدیدات محافظت میکردند، اما تقیه در درازمدت باعث میشد هویت خود را فراموش کنند و بهتدریج، کیش غالب را پذیرا شوند. این مسئله نقش مهمی در زوال دین زرتشت، خرمدینان، سپید جامگان و برخی از فرقههای مسلمان مانند حنبلیها داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تقیه؛ اسلام؛ تحولات دینی؛ فرقههای مذهبی؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابناثیر، عزالدین علی. (1383). تاریخ الکامل، ترجمة حمیدرضا آژیر، تهران: انتشارات اساطیر.
ابنندیم، محمد بن اسحق. (1366). الفهرست، ترجمة محمدرضا تجدد، تهران: انتشارات امیرکبیر.
الاشعری، ابوالحسن علی بن اسماعیل. (1362). مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، ترجمة محسن مؤیدی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن. (1360). الذَریعَة الی تَصانیف الشیعه، تهران: کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
بغدادی، ابومنصور عبدالقادر. (1388). الفرق بین الفرق، ترجمة محمدجواد مشکور، چاپ ششم، تهران: انتشارات اساطیر.
بلاذری، احمد بن یحیی. (1364). فتوحالبلدان (بخش ایران)، ترجمة آذرتاش آذرنوش، چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.
بنداری اصفهانی، فتح بن علی. (1356). تاریخ سلسلة سلجوقی (زبدةالنصره و نخبةالعصره)، ترجمة محمدحسین جلیلی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
بیرونی، ابوریحان. (1363). آثارالباقیه، ترجمة علیاکبر داناسرشت، چاپ سوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
الجهشیاری، ابوعبدالله محمد بن عبدوس. (1348). الوزراء و الکتاب، ترجمة ابوالفضل طباطبایی، تهران: بینا.
حسنی رازی، سید مرتضی. (1364). تبصرةالعوام فی معرفه مقالات الانام، تصحیح عباس اقبال، چاپ دوم، تهران: انتشارات اساطیر.
حسینی علوی، ابوالمعالی. (1376). بیانالادیان، تصحیح سید محمد دبیرسیاقی، تهران: انتشارات روزنه.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1375). تقیه، دایرةالمعارف تشیع، ج 5: 38- 41، تهران: نشر شهید سعید محبی.
خواجه نظامالملک طوسی. (1347). سیاستنامه، تصحیح هیوبرت دارک، چاپ دوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
دوبلوا، فرانسوا. (1401). «زندیق»، ترجمة حسین مصطفوی کاشانی، آینة پژوهش، شماره 4، ص 163- 172.
رازی قزوینی، عبدالجلیل. (1391). النقض، تصحیح میرجلالالدین محدث ارموی، تهران: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث و کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
راوندی، محمد بن علی بن سلیمان. (1386). راحةالصدور و آیةالسرور، تصحیح محمد اقبال، تهران: انتشارات اساطیر.
شهرستانی، ابوالفتح محمد. (1335). الملل و النحل، ترجمة افضلالدین صدر ترکه اصفهانی، تصحیح سید محمدرضا جلالی نائینی، چاپ دوم، تهران: چاپخانة تابان.
شیخ مفید، ابوعبدالله محمد. (1363). تصحیح الاعتقاد بصواب الانتقاد (شرح عقائد الصدوق)، تحقیق سید هبةالدین الشهرستانی، قم: انتشارات شریف الرضی.
طبری، محمد بن جریر. (1363). تاریخ طبری، جلد 12، ترجمة ابوالقاسم پاینده، چاپ دوم، تهران: انتشارات اساطیر.
طوسی، ابی جعفر محمد بن الحسن. (1409). التبیان فی التفسیر القران، تحقیق احمد حبیب قصیر العاملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ظهیری نیشابوری، ظهیرالدین. (1390). سلجوقنامه، تصحیح میرزا اسماعیل افشار و محمد رمضانی، تهران: انتشارات اساطیر.
مادلونگ، ویلفرد. (1381). فرقههای اسلامی، ترجمة ابوالقاسم سری، چاپ دوم، تهران: انتشارات اساطیر.
مستوفی قزوینی، حمدالله. (1388). نزهةالقلوب، تصحیح محمد دبیرسیاقی، چاپ سوم، قزوین: انتشارات حدیث امروز.
معموری، علی. (1387). تقیه، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج 16: 77- 79، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد. (1385). احسنالتقاسیم فی معرفةالاقالیم، ترجمة علینقی منزوی، چاپ دوم، تهران: انتشارات کومش.
نرشخی، ابوبکر محمد. (1387). تاریخ بخارا، ترجمة ابونصر قباوی، تلخیص محمد بن زفر، تصحیح مدرس رضوی، چاپ سوم، تهران: انتشارات توس.
نوبختی، حسن بن موسی. (1391). فرَقالشیعه، ترجمة محمدجواد مشکور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
یعقوبی، احمد بن واضح. (1362). تاریخ یعقوبی، ترجمة محمدابراهیم آیتی، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 583 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 553 |
||