آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 212 |
| تعداد مقالات | 2,005 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,506,141 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,833,782 |
موانع توسعه‌نیافتگی تاریخی ایران از منظر همایون کاتوزیان | ||
| سیاست در آینه تاریخ | ||
| دوره 1، شماره 1، خرداد 1403، صفحه 13-23 اصل مقاله (839.24 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30466/jhf.2024.121517 | ||
| نویسنده | ||
| نعمت الله زکی پور* | ||
| استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| در چند دهۀ اخیر، تئوری‌های متعددی برای توصیف و تبیین وضعیت تاریخی ایران مورد استفاده قرار گرفته است. یکی از تأثیرگذارترین این تئوری‌ها، تئوری شیوۀ تولید آسیایی بوده است. براساس این تئوری، شرایط جغرافیایی و اقلیمی در شکل‌گیری نظامات اجتماعی و سیاسی بیشترین تأثیر را دارا می‌باشد. این مقاله با رویکرد تاریخی، دیدگاه‌های کاتوزیان را در باب توسعه نیافتگی تاریخی ایران مورد ارزیابی قرار داده و در پی آن است که پس از بررسی محتوایی نوشته‌های تاریخی همایون کاتوزیان، میزان مطابقت این تئوری با واقعیت تاریخی ایران را بررسی نماید. روش پژوهش در مقاله حاضر، روش توصیفی و تحلیل محتوایی- تاریخی به شیوۀ اسنادی بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با وجود کاستی‌های محتوایی تاریخ نوشته‌های محمدعلی همایون کاتوزیان و رویکردهای آنان در باب علل و عوامل توسعه‌نیافتگی تاریخی ایران مهم و قابل تأمل می‌باشد و در تاریخ نوشته‌های آنان، عوامل جغرافیایی، استبداد داخلی و استعمار خارجی در صورت‌بندی اجتماعی جامعۀ ایران، مهم‌ترین عوامل توسعه‌نیافتگی تاریخی به شمار می‌رود. وجه غالب تبیین‌های مورد نظر کاتوزیان، مبتنی بر همین تئوری‌ها بوده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| توسعه‌نیافتگی؛ ایران؛ کاتوزیان؛ شیوۀ تولید آسیایی | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آندرسون، پری. (1390). تبارهای دولت استبدادی. ترجمۀ حسن مرتضوی. تهران: ثالث.
آزاد ارمکی، تقی. (1391). بنیانهای فکری نظریه جامعه ایرانی. تهران: نشر علم.
بشیریه، حسین. (1375). دولت عقل. تهران: علوم نوین.
طباطبایی، جواد. (1380). دیباچهای بر نظریۀ انحطاط ایران. ج1، چاپ هفتم. تهران: نگاه معاصر.
همایون کاتوزیان، محمدعلی. (1386). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. ترجمۀ محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. چاپ سیزدهم. تهران: مرکز.
____ (1380). تضاد دولت و ملت: نظریۀ تاریخ و سیاست در ایران. ترجمۀ علیرضا طیب. تهران: نی.
____ (1391). ایران، جامعۀ کوتاه مدت و 3 مقاله دیگر. ترجمۀ عبدالله کوثری. چاپ چهارم. تهران: نی.
____ (1372). استبداد، دموکراسی و نهضت ملی. تهران: مرکز.
____ (1377). نه مقاله در جامعهشناسی تاریخی ایران؛ نفت و توسعه اقتصادی. ترجمۀ علیرضا طیب. تهران: مرکز.
وبر، ماکس. (1369). شهر در گذر زمان. ترجمۀ شیوا کاویانی. تهران: شرکت سهامی انتشار .
____ (1373). اخلاق پروتستانی و روح سرمایهداری. ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان. پریسا منوچهر کاشانی. تهران: علمی و فرهنگی.
ساعی، علی. (1395). چکیده کنفرانس جامعه شناسی تاریخی ایران: بررسی و نقد آثار پروفسور همایون کاتوزیان. دانشگاه تربیت مدرس. گروه جامعه شناسی.
مارکس، کارل، انگلس، فردریش. (1384). دربارۀ تکامل مادی تاریخ؛ 2مقاله و 28 نامه. ترجمۀ خسرو پارسا. چاپ سوم. تهران: نشر دیگر.
ملائی توانی، علیرضا. (1396). «نقد و ارزیابی رویکردهای دکتر کاتوزیان به انقلاب مشروطه ایران». دو فصلنامه تاریخ نگری و تاریخ نگاری دانشگاه الزهرا(س). سال بیست و هفتم. شماره 20. صص 177-158.
ولی، عباس. (1380). ایران پیش از سرمایهداری. ترجمۀ حسن شمس آوری. تهران: مرکز.
ویتفوگل، کارل.آ. (1392). استبداد شرقی: بررسی تطبیقی قدرت تام. ترجمۀ محسن ثلاثی. چاپ سوم. تهران: ثالث. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,599 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 893 |
||