تأثیر فاصله ردیف کشت و جهت خاکورزی بر هدررفت آب و خاک در اراضی دیم | ||
| تحقیقات کاربردی خاک | ||
| مقاله 7، دوره 8، شماره 1، بهار 1399، صفحه 79-91 اصل مقاله (659.26 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| علی رضا واعظی* 1؛ مجید باقری2؛ علی رضا خانجانی2 | ||
| 1دانشیار گروه خاکشناسی دانشگاه زنجان | ||
| 2گروه خاکشناسی دانشگاه زنجان | ||
| چکیده | ||
| تعیین فاصله ردیف کشت مناسب برای هر یک از جهتهای کشت برای جلوگیری از هدررفت آب و خاک در کشتزارهای دیم حائز اهمیت است. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی اثر همزمان جهت و فاصله ردیف کشت در کشتزار دیم گندم در منطقه نیمهخشک انجام گرفت. برای این منظور 12 کرت به ابعاد 5 × 5 مترمربع برای بررسی اثر دو جهت خاکورزی (موازی شیب و روی خطوط تراز) و دو فاصله ردیف (20 و 25 سانتیمتر) در اوایل پاییز 1394 احداث شد. هدررفت آب و خاک پس از باران طبیعی منجر به رواناب طی دوره رشد گندم (از مهر 1394 تا تیر 1395) اندازهگیری شد. پس از پایان هر رگبار، حجم مخلوط رواناب و رسوب در مخزن انتهای کرت اندازهگیری و غلظت رسوب تعیین شد. تحلیل دادهها نشان داد که جهت و فاصله ردیف کشت هر دو اثری معنیدار بر هدررفت آب و خاک داشتند (001/0>p). هدررفت آب و خاک در کشت روی خطوط تراز به ترتیب 9/5 و 5/3 برابر کم‌تر از کشت موازی شیب و در فاصله ردیف کشت 25 سانتیمتری به ترتیب 47 و 34 درصد کم‌تر از فاصله ردیف کشت 20 سانتیمتری بود. در کشت روی خطوط تراز با فاصله ردیف کشت 25 سانتیمتری در مقایسه با کشت موازی شیب با فاصله ردیف کشت 20 سانتیمتری، هدررفت آب و خاک به ترتیب 6/2 برابر و 3/90 درصد کاهش یافت. نقش خاکورزی روی خطوط تراز با فاصله ردیف کشت 25 سانتیمتر در کاهش هدررفت آب و خاک در اوایل دوره کشت (آبان) بیشتر از دورههای دیگر بود. در این دوره پوشش گیاهی کافی روی سطح خاک تشکیل نشده و نقش پشتههای خاک در حفظ آب بیشتر بود. این پژوهش نشان داد که کشت روی خطوط تراز و با فاصله ردیف 25 سانتیمتر راهکاری مؤثر در مهار هدررفت آب و خاک در کشتزارهای دیم است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| باران طبیعی؛ دوره رشد گندم؛ کشت موازی شیب؛ کشت روی خطوط تراز؛ منطقه نیمهخشک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,182 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,640 |
||